home
user-header
Все темы
  • Все темы
  • Без темы
  • Фото
  • Новость
  • Еда
  • Своими руками
  • Путешествия
  • Другое
  • Повседневное
  • Музыка
    Билиҥҥи Нэһилиэктэр Баһылыктарын Олохтоох Дьаһалталарын уонна урукку Сэбиэт хонтуораларын истиилэригэр!
    харатаала - 5 мая 2017 г., 00:19

    Билиҥҥи Нэһилиэктэр Баһылыктарын Олохтоох Дьаһалталарын уонна урукку Сэбиэт хонтуораларын истиилэригэр!
    Тоҕо испииһэккит СУОҔУЙ?!
    Бэйэҕит нэһилиэккитигэр төрөөбүт оҕолор, олорон ааспыт дьоннор испииһэктэрин копиятын, бастакытын улуус киин ЗАГС-аларыгар уонна иккиһин куорат ЗАГС архивыгар эрэ ыытан иһимэҥ эрэ, бэйэҕитигэр тугу да хаалларбакка эрэ. 
    Үһүс испииһэк бэйэҕитигэр хаалыахтаах, хайаан да баар буолуохтаах! 
    Бэйэҕит олохтоох архивкытын хас нэһилиэк аайы тэрийиҥ. Олохтоох дьаһалта сэкэритээригэр, эбэтэр кырдьаҕастар сэбиэттэригэр харайтарыҥ. 
    Эһиги бэйэҕит олохтоохторгутугар кыһаллыбатаххытына - ким кэлэн эһиэхэ кыһаллыай?! 
    Тоҕо диэтэргит, "якутскай" ааты - сахалыы аакка уларытыы саҕаламмытыгар, үгүс улуус киин ЗАГС-алара эһиги испииһэккитин булбатылар уонна "куоракка киирэн көрдөөҥ"- дииллэр. Куорат ЗАГС-ата эмиэ булбат. 
    Бу улахан өйдөммөт быһыы таҕыста дии саныыбын.
    Ол түмүгэр, сокуонунан САХА буолуохтаах үгүс саха дьоно төрөөбүт күннэрин, төрөөбүт нэһилиэктэрин, оннооҕор урукку төрөөбүт ааттарын свидетельстволарын испииһэгин булбакка эрэйдэнэ сылдьаллар. 
    Дьиҥнээх "бюрократия"- диэн, дьэ бу буолла дуу?! 
    Урут Сэбиэскэй кэм саҕана, докумуону буккуйуу, докумуон сүтүүтэ диэн отой суох этэ. 
    Сэбиэккэ сэкэрэтээринэн Үлэлээн ааспыт эдьиийдэргититтэн опытта ылыҥ.
    ХАРА ТААЛА.

     

     

    Читать далее 93
    Урааҥхай Саха Дьоно! - диэмэҥ эрэ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 21:38

    Урааҥхай Саха Дьоно! - диэмэҥ эрэ. 
    Бааһынай Саха Дьоно! - диэбиккэ тэҥнээх.
    Күндү Саха Дьоно - диир тоҕо табыллыбатый?!
    Урааҥхайдаар бааргыт дуооо! - диэн хаһыы, 
    Бааһынайдаар бааргыт дуооо! - диэбиккэ тэҥнээх.
    Сахалаар, бааргыт дуооо! - диир тоҕо сатамматый?!
    Урааҥхайдарбыт - диэтэхпитинэ омук быһыытынан туга да суох хаалабыт.
    Ону өйдөөҥ, сахалар!
    Саха онтуката-мантыката суох САХА буолуохтаах.
    Саха диэн Саха!
    Боотур Саха,
    Сылгыһыт Саха,
    Булчут Саха,
    Балыксыт Саха,
    Уус Саха,
    Ырыаһыт Саха, 
    Олоҥхоһут Саха...
    Барыта Саха!
    ХАРА ТААЛА.

     

     

    Читать далее 3 4 162
    Ытыктабыллаах Эбээннэр, Эбэҥкилэр!
    харатаала - 4 мая 2017 г., 21:35

    Ытыктабыллаах Эбээннэр, Эбэҥкилэр!

    Эһиги эмиэ дьиҥнээх эбэҥки-эбээн аатын ылыныа этигит. 
    Олохтоох эбээннии-эбэҥкилии ааккытын сүтэрбит түбэлтэҕитигэр, бары сахалыы ааты ылынар кэмҥит кэллэ.
    Хайдах Саха Сирин төрүт аҕыйах ахсааннаах норуот (мнс) статуһун ыла сылдьар эрээригит, кэлии нууччалыы Слепцов, Тарабукин, Старков, Никулин... буолан сылдьыаххытый?! Сүрэ бэрт. 
    Сөп буолуо. Саха Сирин төрүт олохтоох эбээннэрэ-эбэҥкилэрэ бука бары сахалыы А,АА,А (ФИО) ылынар, паспоргытыгар суруйтарар кэрэ кэмҥит кэллэ.
    ХАРАТААЛА

     


     

     

    Читать далее 2 3 92
    Кэлин аны: „Астаах, былаастаах, аччыктаабат үлэ миэстэтэ бу баар эбит ээ”-
    харатаала - 4 мая 2017 г., 21:33

    Кэлин аны: „Астаах, былаастаах, аччыктаабат үлэ миэстэтэ бу баар эбит ээ”- диэн, аччыктааһын кыһалҕатыттан кыһарыллан, өйдөөх саха уолаттара, аҕабыыттар церковно-приходской школаларыгар үөрэнэн, аны кинилэр аҕабыттар күлүү-элэк гынар ньымаларын батыһан, үөрэхтэммит-үрдээбит саҕа сананан, бэйэлэрин дьоннорун-сэргэлэрин:-«Хайдах баҕар ааттыахпытын сөп эбит ээ!» - дэнэн, кыһыыларын-абаларын таһааран ахчаҥнаан кэлбити Ахчанныров, тарбаҕын саратан кэлбити - Тарбахов, оҕонньору - Огонеров, сылласпыты Сыллыров, үчүгэйи - Ючюгяев, туора туойары Туоратуойап-Торотоев, акаарытыйар доҕорун, аҥаарын сахалыы, аҥаарын нууччалыы - Доҕордуров, сыгынньаҕы-Сыгынньахов... диэн сүрэхтээбиттэр. 
    «Дьиҥ сахалар Тааттаҕа, Сунтаарга, Бүлүүгэ бааллар, кинилэргэ сахалыы араспаанньа элбэх» - диэн үөрэ санаабыппыт баара, баара суоҕа «аҕабыыттаан» олорбут саха уолаттара якуут буолан, бэйэлэрин омуктарын дьонун «сүрэхтииллэригэр» астынан-бастанан күннээбиттэрин-күөнэхтээбиттэрин түмүгэ эрэ буолан тахсар эбит.
    Инньэ гынан, Тааттаҕа, Сунтаарга, Бүлүүгэ күлүү-элэк сахалыы араспаанньа элбэх. Сөп буолуо, сөптөөҕүн сордоох суханы соһон кэллибит, кэнэҕэски ыччаппытыгар таҥнары, табыллыбатах ааты-суолу, күлүү-элэк араспаанньалары салгыы тарҕаппат, тэниппэт инниттэн: КЫЙТАН-ЫЫСТАН ТАҺЫ-БЫҺА ЫРААСТАНЫҤ, САХАЛЫЫ АРАСПААННЬАЛАНЫҤ. Араспаанньа киэн туттууну үөскэтиэхтээх. 
    Уруу-аймах тобулун, тутулун, күүһүн-уоҕун (характерын) көрдөрүөхтээх. Эһээҕит, хос эһээҕит, хос-хос эһээҕит таптал ХОС ааттара, псевдоним эрэ быһыытынан буолбакка, ЗАГС нөҥүө, паспортнай остуолга тиийэн, чиҥник паспоргытыгар суруттаран ДЬИҤ сахалыы араспаанньаланар кыахтааххыт!

    ХАРА ТААЛА

    .

    Читать далее 2 90
    САХАЛАР - САХАЛЫЫ АРАСПААННЬАЛАНЫҤ,
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:45

    САХАЛАР - САХАЛЫЫ АРАСПААННЬАЛАНЫҤ,
    САХАЛЫЫ ААТТАНЫҤ, САХАЛЫЫ АҔА ААТТАНЫҤ,
    АҔА ААТЫГАР „УОЛА”, „КЫЫҺА” ДЭТИҤ!
    Билигин, бары үөрэхтээх, уруускайдыы араспаанньа ис хоһоонун билэҕит. Необутовтар, Неустроевтар, Нератовтар... уо.д.а. араспаанньаҕыт инниттэн «НЕ» диэн сыһыарыыны (приставканы) суһаллык ЗАГС нөҥүө ылларыҥ. Саатар нууччалыытыгар атах таҥастаах Обутов, табыгастаах Устроев, Нератов оннугар үөрүнньэҥ Ратов буолуҥ... Уруускайдар бэйэлэрин омуктарыгар үксүн туох эрэ эттик, кыыл-сүөл, көтөр-сүүрэр, туттар тэрил уонна тас быһыы-таһаа итэҕэһин, үлэтин-хамнаһын ыйар араспаанньаны бэринэллэр эбит.
    - Ол курдук ийэ-аҕа кыыл ууһунан Российскай славянскай итэҕэл урут христианство итэҕэлин ылына илигинэ Айылҕаҕа, дьиҥ ТАҤАРАҔА чугаһын итэҕэтиилээхтик туоһулуур; - Саһыл-Лисицын, 

    Читать далее 2 128
    Киһи аата олоҕун биир кэрэ бэлиэтэ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:43

    Киһи аата олоҕун биир кэрэ бэлиэтэ.
    Наар сырдыгынан сыдьаайдын, олоххо күүс-тирэх буоллун. Өбүгэ утума, силбэспит бэлиэтэ, олоххо эрэл, дугда-хахха буоллун киһи олоҕор. 
    Мин санаабар, киһи аата дьылҕата биир. 
    Хайа да диэки бар, аатыҥ батыһа сылдьар. 
    Сахалыы аат эмтээх, инникигэ эрэли үөскэтэр, киһини уҕарытар, уоскутар күүстээх. 
    Сахалыы ааттаах-суоллаах киһи инникигэ эрэллээх буолар Таҥарам, Айыыларым көмөлөһүөхтэрэ диэн.
    Олоххо аналын булар, онон олорор сирдьит оҥостор. 
    Олоҕор уоскулаҥ үөскүүр. 
    Өбүгэ үгэһэ, сиэр-туом искиттэн тахсар, ис билииҥ таскар тахсар. Барытын сэрэйэн билэр буолаҕын. 
    Олоҕу дириҥник ырыта көрөҕүн.
    Намылыйар Намыына.
    Бу Саха буолбут далбар дьахтар хайдах курдук бэркэ суруйда. Күн аайы тыла-өһө эбиллэн, кэҥээн, дириҥээн, тэнийэн иһэр. 
    Саха буолуу - ТАҤАРА күүһэ!
    ХАРА ТААЛА.

    Читать далее 1 67
    Саҥа дабайыы бу киһи үөрүүтэ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:41

    Саҥа дабайыы бу киһи үөрүүтэ.
    Кэллэр кэлэн иһэр үтүө үтөннэн. 
    Дьол туругун бэлэхтиир. Күнтэн күн киһи сайдар. 
    Арыт чаас аайы саҥаны билэҕин. Онтон астыныы ылаҕын. Олоҕуҥ тохтоло суох сайдар. Киһи биир сиргэ турбат, олохпут оҥкула оннук. Олох Күндү Үөрэх. 
    Манна кэлэн киһи туохха-туохха үөрэнэрбитин Айбыт Таҥара бэйэтэ билэр. Күнүн аайы аһыллыы, арыйыы. 
    Ис кыаҕыҥ тахсар, таскын үөрдэр. Күн-түүн олоҕуҥ тупсар бары өттүттэн. Киэҥ Куйаар үөрэҕэ искэр иҥэр, олохтон дуоһуйуу, астыныы ылаҕын. 
    Дьол туругар тиийэҕин.
    Намылыйар Намыына.

     

    Читать далее 1 142
    Саха тыла эмтээх сөпкө уонна холкутук саҥарар киһиэхэ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:39

    Саха тыла эмтээх сөпкө уонна холкутук саҥарар киһиэхэ.
    Эрэйгин кыччатар, сүрэххин үөрдэр, дьол туругун бэлэхтиир. Саха киһитэ төрөөбүт тылынан саҥарбат буоллаҕына олоҕор эрэй-кыһалҕа үөскүүр, олоҕуттан дуоһуйууну ылбат, ычата кыччыыр. Кута кураанахсыйар, ону эбэ-саба сатаан куһаҕан дьаллык буулуур. Төрөөбүт тылынан саҥарбат киһи тулаайах оҕо курдук буолар. Олоҕор наар итэҕэһин көрдүүр, ону хаһан тахсар. Олохтон астыммат, сүрэҕэ тоҥор, дьоҥҥо тыйыһырар. Дьону бэйэтигэр тэҥнээбэт, улаатымсыйар, кыра киһини сэниир, сиэр-туом диэни билиммэт. Хайдах токкуйдуурунан олорор. Эрэй-кыһалҕа эҥээрдэһэр. Таҥараны билиммэт, итэҕэлэ суох буолар. Маннык иитиилээх киһи эрэйи көрөр.
    Онон оҕоҕутун Сахалыы иитиҥ, Саха тылын сүрэҕэр иҥэриҥ, Сахалыы ааттааҥ-суоллааҥ, Саха итэҕэлигэр аҕалыҥ.
    Намылыйар Намыына.

    Читать далее 2 61
    Дьол туруга.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:36

    Дьол туруга.
    Билиҥҥи кэмҥэ бу кэмчи, эм курдук. 
    Урукку барахсаттар билэн эрдэхтэрэ - Дьол туругун. 
    Мин эһэм этэр үһү:-"Эн ийэҥ көмүс дьахтар"-диэн. 
    Ол дьиҥэ оннуга, олус иллээх дьиэ кэргэҥҥэ иитиллэн ийэм дьоллоох. 
    Билиҥҥи киһи олус хаҕыс сыһыаннаах бэйэ-бэйэҕэ, тулуурбут кыра, дьулуурбут сорохторго суоҕун тэҥэ.

    Биһиги олохпут олус түргэн, ону ситиһэ сатаан бэйэбитин ыгабыт, ардыгар ыххайабыт да. Бэйэни өйдүүр ахсааннаах.
    Билигин кэрэ кэм кэлэн турар, өйдөөн көрдөххө киһи бары дьоллоох. Ыксаабакка олоруохха, сүрү сүрүннүөххэ, кэлэр баайы туһаныахха, инникигэ эрэллээх буолуохха.
    Толору дьолу кууһуохха.
    Намылыйар Намыына

     

     

     

    Читать далее 2 56
    Ис сүрэхтэн суруйуу, дьоҕур уһуктуута.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:35

    Ис сүрэхтэн суруйуу, дьоҕур уһуктуута.
    Бу билиҥҥи кэмҥэ сэдэх көстүү. 
    Бары биири баҕарабыт туох эрэ ураты дьоҕурданыахпытын. Ону таһаара сатаан араас кэрэ сирдэргэ сылдьабыт. 
    Ис кыахтара тахсыбыт дьоҥҥо ымсыырабыт, олордуун алтыһа сатыыбыт. Арыт кинилэргэ сүгүрүйэбит даҕаны, "фанат" да буолабыт. Бу ис кистэлэҥэ туохха сытарый? 
    Ким билэрий ол туохтан үөскүүрүн? 
    Киһи хайдах бэйэтин дьоҕурун буларын, олоххо аналын толорорун. Бу ис уонна тас көстүү дьүөрэлэһэрин өйдөөн көрөн. Оҕо эрдэххэ дьоно көрөн, сүбэ-ама биэрэн дьоҕуру сайыннарыахха. 
    Олоххо аналын булбут киһи олоҕуттан астынар, дуоһуйуу ылар. Саҥаттан-саҥаны арыйан ис кыаҕа тахсар. 
    Онтон күүс ылар саҥа уһуктууга бэлэмнэнэр. 
    Ис уонна тас кыах тэҥнэһэннэр ситэрсэн биэрэллэр бэйэ-бэйэлэрин. Бу туох да тохтоло суох сайдар суол. 
    Таҥара биэрбит бэлэҕэ. Онно бары махтаныах.
    Намылыйар Намыына

    Читать далее 2 74
    Биһиэхэ Ким олох биэрэрий?
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:34

    Биһиэхэ Ким олох биэрэрий?
    КҮН ТАҤАРА.
    Ким үтүөҕэ иитэрий?
    КҮН ТАҤАРА.
    Ким сырдыгы көрдөрөр?
    КҮН ТАҤАРА.
    Ким бу олох тутулай? 
    КҮН ТАҤАРА.
    Өйдүүргэ үгүһү билэргэ ким үөрэтэрий?
    КҮН ТАҤАРА.
    Өлбөөдүйбэт үйэлиир.
    Бу кимий?
    КҮН ТАҤАРА.
    Таҥара биһиги олохпутун сырдаттын.
    Үтүөҕэ үрдүккэ үттүн.
    Үтүөртүн үөртүн
    Үтүмэн үптээтин 
    БАРҔА МАХТАЛ КҮН ТАҤАРА!
    Намылыйар Намыына.

    Читать далее 1 58
    Бары сахалар Саха Сирин үрдүнэн 99,99% бары нууччалыы ааттаахтар...
    харатаала - 4 мая 2017 г., 14:33

    Бары сахалар Саха Сирин үрдүнэн 99,99% бары нууччалыы ааттаахтар, нуучча тылын баһааҕырдан саҥаралларын "якутский язык" дэһээхтииллэр, "язычниктарбыт", "якуттарбыт", "манна Алтайтан көһөн кэлбит урааҥхайдарбыт", "сааһыран, кырдьан баран", "маама-паапам" төрөппүттэрим биэрбит ааттарын уларытыахпыт дуо?"- дэһэҥҥит, сиэннэргитин өйдөппөккө (өйдөтөр да кыаххыт суох), кэлии улахан итэҕэллээх хара түүр омуктарга, оҕолоргутун "якут"- диэн күлүүгэ-элэккэ хаалларан баран эрэргит, төһө үчүгэй эбитэ буолла?., 
    Эбиитин сирдэрин-уоттарын, баайдарын-дуолларын барытын былдьатан бараҥҥыт, анараа дайдыга куотан да туһа суох. 
    "Ииҥҥит иһигэр үстэ эргийиэххит"- диэн өс хоһооно баарын санатабын. 
    Эрдэ сылла өйдөнө охсуо этигит, "Саха Буол!"- үөрэҕи үөрэтэҥҥит, ыччаттаргытын хара дьаралыктан быыһааҥ. 
    ТАҤАРА БААР!
    ХАРА ТААЛА.

     

     

    Читать далее 1 10 92
    Народный сборник 📜фактов о народе Саха.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:32

     

     

    Читать далее 5 15 416
    НВК биэриилэрин истэ сатаан баран ХАТЫЛЫЫБЫН.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:24

    НВК биэриилэрин истэ сатаан баран ХАТЫЛЫЫБЫН.

    Отой арааран кэбистим, якутскай саҥалаахтары, саха саҥатын сатарытааччылары, өбүгэбит тылларын таҥнарааччылары.
    Саханы саха дэтиэхтээх, саха дьонун, саха ыччатын, саха оҕолорун сахалыы тылга күн аайы үөрэтиэхтээх НВК-быт ТВ уонна Радио үлэһиттэрэ!
    Хаарыан диктордар, Хаарыан ыытааччылар! 
    Хаарыан биэриини, Хаарыан уруускай тылларын “нууччатытан” Улуу Россия тылларын буортулаамаҥ эрэ! 
    Сөп буолуо. Түксү!

     

     

     

     

     

    Сахаларга олох барсыбат, олус куһаҕаннык иһиллэр “эппиэттээ”, “боппуруос”, “баһыыба”, "интэриэһинэй",“дорооб-ОО!””(өссө бүтэһик “О” букватыгар, чорбойо-чорбойо "ударение" охсоҕут),”доруобай буолуҥ”... – диэн сатарыйбыт нууччалыы тыллары тоҕо туттаҕыт, тоҕо саха омугу СЫЫҺА саҥаҕа үөрэтэҕит?! Хаһан өйдөнөр үлэһиттэргитий?!

    Эһигиттэн сахалартан, күн аайы сахалыы:- "ХОРУЙДАА”,”ЫЙЫТЫЫ”,”МАХТАЛ”,”ҮТҮӨ БУОЛ!”,”ҮТҮӨ КҮНҮНЭН”,"КЭРЭХСЭБИЛЛЭЭХ",”ЧЭГИЭН БУОЛУҤ!” – диэн, сахалыы тыллары ТВ уонна Радиоҕа истиэхпитин баҕарабыт!
    “БИРИБИЭТ ЫЫТАР, БИРИБИЭТТЭРИИҤ!”- диэмэҥ, үлэһиттэргитигэр итинник тыллары саҥардымаҥ, саха саҥатын сатарытымаҥ эрэ доҕоттоор! 
     Саха омукка былыр-былыргыттан баар тыллары туттуохтааххыт, дьиҥ сахалыы “ЭҔЭРДЭ! ЭҔЭРДЭ ЫЫТАР!”-дэһиэхтээххит этэ буолбаат.
    Этэҥҥэ эрэ буолуҥ.

    ХАРА ТААЛА.

     

    Читать далее 5 2 152
    БУЛКА СЫҺЫАННААҔЫ БИИРИ ЭТИЭХПИН БАҔАРАБЫН..
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:23

    БУЛКА СЫҺЫАННААҔЫ БИИРИ ЭТИЭХПИН БАҔАРАБЫН..
    Ол тугуй диэҥ? Дьэ, ол маннык! 
    Атын дойдуларга, холобура Африкаҕа бөрөлөрө, шакаллара, гиеналара талбыттарынан, ол аата айылҕалара хайдах анаабытынан көҥүл сылдьаллар. Кинилэри кимнээх да вертолетунан батыһа сылдьан ытыалаабаттар, дьаатынан, хапкаанынан, буранынан эккирэтэ сылдьан дьакыйбаттар.

     

     


    Жирафалара, зебралара, антилопалара, слоннара... (биһигинэн эттэххэ тайахтара, табалара, кулааһайдара, туртастара...) хас хонуу, сыһыы ахсын мөлүйүөнүнэн үөрдүһэн бөрөлөрү кытары холкутук бииргэ хаамсан мэччийэллэр эбит. Ханнык да госплан, эккэ госзакуп, бултааһыҥҥа %, былааны эккирэтэн социалистическай куоталаһыы диэн отой да суох эбит. Ол иһин кыылларын ахсаана элбии турдаҕа.
    Эһээлэрим барахсаттар этэллэр этэ: „Бу госплан диэн үөдүйүөҕүттэн кыыл-сүөл эһиннэ. Турары турбаты барытын суоһардыбыт. Урут бу Өнөр эбэтин кэтэҕэр уонча тайах сайылыыр буолара. Хас алаас аайы тыатааҕы арҕахтанара. Үрэх ахсын бөрө үөрэ баар буолара. 
    Дьон бэйэтэ тыытыспатаҕына, дьоҥҥо кыһаллыбат кыылар. Туртас диэн, булт буоллаҕай. Ньирэй үөрүн курдук хас сыһыы саҕатын ахсын турар буолааччылар. Улары, куртуйаҕы этэ да барыллыбат. Биирдэ эмэтэ битэмиин кэриэтэ туһахтаан ылааччыбыт”,- диэн.
    Эбээлэрим: „Эдэр эрдэххэ, мороду саҥатыттан кыайан утуйбат этибит. Куобахтар хотон кэннигэр турар кэбиһиилээх оттон бииргэ асаһан кыстыыллар этэ. Балык ыамын кэмигэр, собо ууну мээрилиир, чаллырҕатар тыаһыттан уһуктан кэлэрбит”,- диэн.
    Итинтэн сиэттэрэн этиэҕи баҕарыллар: „Сымыйа алтан мэтээл, тимирдээх „ыстыначуок”, кумааҕы грамота, ааһан хаалар соло инниттэн, Саха Сирин Барыылаах Баай Байанай кыылларын-сүөллэрин дьаныһан туран эстэрбиттэр, сүрдээҕин эккирэтиһэн туран оҕуруктаах өйдөрүнэн кыдыйтарбыттар, суорума да суоллаабыттар эбит.
    Эбиитин, атын Дойду сиэмэх кыылларын андаатары уонна кииһи аҕалан олохтоох кыылларбытын-көтөрдөрбүтүн, собо балыкпытын эстэрбиттэр. Кыһыыта-абата, суоҥарыыта алыс! 
    Хайыыр да кыахпыт суох дуо? Булпут бүппүт-Сүппүт дуу?
    Саха Билиҥҥи Булчуттара, Булт харыстабылын Үтүө Үлэһиттэрэ! Булт хаттаан үөскүүрүн, дэлэйэрин тэнитиҥ. 
    Туохха да маҕалайа туолбат кииһи Россияттан кэлэр квота диэбэккэҕит олох эһиҥ. 
    Уонна киммит кэлэн көмүскүөй кэлии урааҥхай киистэн куобахпытын, бочугураһы, курупааскыны, улары, куртуйаҕы, солоҥдону, тииҥмит, моҕотойбут, кырынааспыт, лааскайбыт барахсаны, уо.д.а... ким көмүскүүр???? 
    Тахсан көрүҥ, хаар үрдэ тыа иһигэр ып ыраас. Туох да суола суох. Ол түмүгэр бөрөбүт, эһэбит барахсаттар бөһүөлэк таһыгар кэллилэр.
    Булт ахсаанын нуучча кэлиэн иннинээҕи халыыбар тиэрдиэххит дуо? Сиэннэрбитигэр, хос сиэннэргэ туох хааларый?
    ХАРА ТААЛА.

     

    Читать далее 2 2 97
    СЭРЭТИИ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:20

    СЭРЭТИИ.

    Суолга, техниканан айаннаан, сүүрдэн истэххитинэ, биир эмэ кыыл, көтөр, эмискэ суолга киирэн биэрдэҕинэ (андаатар, дьабарааскы, куобах, саарба, саһыл, бөрө, эһэ, кыра чыычаах, үөн-көйүүр, кус оҕото, тураах да буоллун...), туораан аһара сатааҥ, суолу туоруулларыгар кыахта биэриҥ, туоруулларын кэтэһиҥ, аһарыҥ, тэбистэримэҥ. 
    Хаһан да соруйан эккирэтэн, иннилэрин күөйэн тэпсэ сатаамаҥ! 
    Ити иэстэбиллээх! Оҕоҕор, Ойоххор, Оройгор охсор.

    ХАТА, СУОЛУ ТУОРУУЛЛАРЫГАР КӨМӨЛӨҺӨ САТААҤ - СУОР АЙЫЫ АСТЫНЫА - айылҕа оҕолоругар көмөлөспүккүт иһин, кини куруутун суолгутун көрө сылдьар! Аһарар кыах олох кыаллыбатах түгэнигэр, бэйэҕитигэр туһанымаҥ, тириитин дьиэҕит эркинигэр ыйаамаҥ! 
    ИТИ ТИРИИЛЭР СЭРЭТИИ, ХАРА БЭРИЭЧЧИТ БУОЛАЛЛАР, ТУҺАННАХХЫТЫНА ТУОРУУГУТ, ОЛОХХО ТОРУМҤУТ ТУОЛАР, - БҮТЭҔИТ-ӨҺӨҔҮТ, ЫАЛДЬАҔЫТ-ЫҺЫЛЛАҔЫТ.

    Алҕаска тэпсэн өлөрбүт кыылгыт, көтөргүт айаҕар бэйэтин кутуругун түүтүн, куорсунун уоптаран баран, өлбүт суолун кытыытыгар буорга көмүҥ, мас мутугар ууруҥ, эбэтэр таҥнары ыйааҥ, күндү түүлээх саһыл, киис, суор-кус-хаас да буоллун! 
    Үөһээ тиийэн Тойонноругар Эһигини үҥсүбэттэрин туһугар. 
     Бу Байанай бэлэҕэ буолбатах! Байанай биэрдэ дии санаамаҥ.
    Салгыы этиҥ маһынан ыраастаннаххына, эбии сахалыы билэр самааҥҥар арчыланнаххына, сэти өһүлтэрдэххинэ эрэ табылларын бэлиэтиибин.

    ХАРАНЫ ТААЛЫРДАН СЫРДЫККА ТАҺААРАР ХАРА ТААЛА.

     

    Читать далее 3 2 108
    БУЛКА АНАЛЛААХ СҮБЭЛЭР.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:19

     БУЛКА АНАЛЛААХ СҮБЭЛЭР.

    Бултаспатаҕыҥ үрдүнэн, күндү түүлээх (киис, кырса, саһыл, соҕотох улахан балык) эн бултуур тэрилгэр иҥиннэҕинэ, туттаҕына, массыынаҕар киирэн биэрдэҕинэ: - Бу бэйэҥ, эбэтэр ойоҕуҥ, оҕоҥ орто олохтон арахсар, улаханнык оҕустарар, ыалдьар - хара сэрэтии бэлиэтэ - мөлтөх бит буолар! 

     

    Читать далее 2 74
    САХА СИРЭ - ЫТЫК СИР!
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:15

    САХА СИРЭ - ЫТЫК СИР!

    Хас биирдии Саха сиригэр төрөөбүт киһи санаата-оноото, кута-сүрэ, омугуттан-үлэтиттэн тутулуга суох, кини баҕар тойон, биитэр чаҕар, чэгиэн эттээх-хааннаах, бэл диэтэр ыарыһах, кэлии урааҥхай, саҥа кэлбит хара омук да буоллун - син биир, Саха Сирин санаатын-салгынын кытта бииргэ, самсыы холбоһон силимнэһэн, ол салгыны тыынан сылдьаллар.
    Өрүстэр, күөллэр, алаастар, хайалар, манна кыстыыр көтөрдөр, кыыллар-дьоннор, хотугу Күнэ - Саха Сирин күүһүн сырдыгынаан бииргэлэр.

    Читать далее 1 67
    ИТЭҔЭЛ ДИЭН ТУГУЙ?
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:14

    ИТЭҔЭЛ ДИЭН ТУГУЙ?

    Хайа да омук, бэйэтин итэҕэлин атын омукка соҥнуо суохтаах. Соҥнуур буоллаҕына сэрэниэх тустааххыт, суоллара-иистэрэ сатарыйбыт, бырдара бытарыйбыт, бастара бараммыт, барар-кэлэр сирдэрэ суох буолбуттар, улаханнык муммуттар, олохтоох ууларын сүтэрбиттэр, бэйэлэрин хаан-уруу итэҕэллэриттэн тэйбиттэр соҥнооһуну тэрийэ, сатарыйбыттары булан ханыы тардыһа сатыыллар - ол булбут дьонун салайа сылдьан, хамначчыт-хачыгыр оҥостоорулар.
    Холобурдаан эттэххэ, итэҕэл диэн биир күөл, биир өрүс, биир муора, биир акыйаан уута. 
    Төһө да биир ууну иһэ сырытталлар, уу иһигэр собо соболору кытары сылдьар, мунду мундулардыын буккуһар. 
    Кыһытай кыһытайдыын үөрдүһэр, алыһар алыһардыын аалсыһар, сордоҥ сордоҥнуун олорор, сыалыһар сыалыһардыын сыстыһар, бил биллиин билсиһэр, акула акула туһугар олорор, киит кииттиин „ыал“ буолар. Бары тус-туспа сырыылаахтар-ыырдаахтар.
    Тус туһунан олохтоохтор, тус-туспа аһылыктаахтар, сокуоннаахтар. 
    Собо сордоҥҥо сокуонун собообот. Сордоҥ собоҕо соболоҥ соҥнообот. Тугуногу кытары мунду бииргэ устубат. 
    ТАҤАРА айбыт сокуона оннук.

     

     

    Читать далее 1 14
    СИР ГЕОГРАФИЧЕСКАЙ КАРТАТА УЛАРЫЙЫАХ ТУСТААХ.
    харатаала - 4 мая 2017 г., 00:12

    СИР ГЕОГРАФИЧЕСКАЙ КАРТАТА УЛАРЫЙЫАХ ТУСТААХ.

    Сир икки полушариянан буолбакка, бу маннык биир төгүрүгүнэн көрдөрүллүөхтээх. 
    Икки төгүрүгүнэн көрдөрөр түбэлтэҕэ, Америка өттө уҥа диэки туруохтаах. 
    Маннык картаҕа, Аан дойду дьоно барыта "Саха Сирэ-Сир Сүрэҕэ" - диэн этэрбин өйдүөхтэрэ, Саха сиригэр, саха омугар, саха киһитигэр, саха саҥатыгар, саха итэҕэлигэр, саха сиэрэ-туома сайдарыгар, тиллэригэр бары бүттүүн, көмөлөөн көмөлөһүөхтэрэ, саха санаатын ылыныахтара, айылҕатын араҥаччылыахтара, алдьаммытын абырахтыахтара, сир сүрэҕин өлүүттэн өрүһүйүөхтэрэ. Хара Таала этиитин тиэрдиэхтэрэ. Саха киһитэ - Сир Сүрэҕин эмтээччи.

     

     

    Читать далее 1 1 69