home
user-header

                        
                        
Таах суруйуу
20 июня 2017 г., 11:52 259

Ханнык да этии нуормаларын, тиэкис быраабылаларын кытаанахтык тутуһа сатаабакка, хайдах сатанарынан, көннөрү мунньуллубут санааларбар болҕомтобун ууран суруйдум (эбэтэр саатар биир санаа үллэстэр, кэпсэтэр, өйдөһөр киһи суоҕуттан, манна суруйан бэйэм-бэйэбин кытары кэпсэппиккэ дылы сананыам). Ол эбэтэр киһи санаатын мунньунуо суохтаах дии саныыбын (онтон атын санааҥ бэйэҕин баттыан сөп).
Ааспыт үйэ саҕаланыытыттан саха омук бэйэтин силиһин сүтэрэр күүһэ, ис дьиҥэ баранара саҕаламмыта, эбэтэр ол алдьатыылаах күүс уруккуттан саҕаламмыт да эбит буоллаҕына, ол тэтимэ өссө түргэтээбитэ. Дьиҥ саха майгыта, олоҕу көрүүтэ, киһи киһиэхэ, айылҕаҕа сыһыана, санаата-оноото, төһө да тосту уларыйан барбатар, уруккутуттан онно хамсаабыт буолуохтаах дии саныыбын.
Саха киһитэ уһун санаалаах, киэҥ көҕүстээх диэн этии баар. Билигин оннук дьон баарын аҥар ытыскар ааҕыахха сөп. Билинэбин, бэйэм да олоҕу ситэ билэ иликпиттэн кураанаҕы куолулуурбун, халлааны таһыйарбын, сымыйаны суруйарбын, өйдөөҕүмсүйбүтэ буоларбын, быт саҕа эрээри Аан дойдуну анаарарбын. Биир эмит сүөргүлүүр киһи баар буоллаҕына, бука диэн, аахайбаккытыгар көрдөһөбүн (эбэтэр сүөргүлээҥ - син-биир ол миэхэ тугу да оҥорбот, кычыгылаппат даҕаны).
Мин санаабар, биһиги, сахалар, өйбүт-санаабыт лаппа уларыйбыта, киһи киһини бэйэтин эрэ туһугар туттара, дьон олохтон туох баары барытын амсайа сатыыра, маҥалайа хаһан да туолбата, тиһэх уһугар баҕата баппакка быстах суолу булара - баар суоллар. Дьиҥэ, маннык быһыы-майгы урут да баара эбитэ буолуо, эрээри...
Уулуссаҕа таҕыстахпына тулабын көрөбүн. Бэрт аҕыйах даҕаны үөрэ-көтө, мичилийэ сылдьар киһи баарга дылы. Олорор олохпут ыарахана бэрдиттэн ду, туох эрэ ыар таһаҕаһы соһо сылдьар курдукка дылыбыт. Кинилэри кытары бэйэҥ эмиэ күлүк курдук буолан, аллара тардылларга дылыгын. Ардыгар биир эмит оннук киһи санаатын истээри, тоҕо сирэйэ аһыйан иһэрин ыйытыах санааҥ кэлэр. Арааһа, биһиги уопсастыбабытыгар хомойбут, аһыйбыт, сонньуйбут сирэйдээх сылдьар нуормаҕа кубулуйбут. Эбэтэр, дьон, миигин тыытымаҥ, көрүҥ, хайдах курдук онто да суох бэйэм эрэйдэнэ сылдьарбын, тыытымаҥ дуу бука диэн - диэбит курдук туттуулаахха сылдьалларыгар дылы. Сороҕор оннук дьону кууһан ылан баран, этиэхпин баҕараҕын - доҕоор, барыта үчүгэй буолуо, бу кылгас түгэн, мантан салҕыы үчүгэй олох кэлиэ диэн. Арааһа, акаары, өйүнэн мөлтөх киһи сыстаҥныы сатыыр диэхтэрэ (арааһа кырдьык өйүм көппүт).
Киһи сонньуйар. Ама бу дойду инникилээх буолуо дуо дии саныыгын. Бу ыйытыккар бэйэҥ хоруйдуоххун ыараҥнатаҕын. Тойоттор уонна көннөрү дьон икки ардыгар араастаһыы улаата турара, кэнчээри ыччат төрөөбүт тылын билбэтэ, хас холбоспут үһүс ыал тута арахсан иһэрэ, соҕотох ийэлэр cоҕотох оҕолорун кытары олороллоро, ол оҕолор инникилэрэ отой суоҕа, дьокутааттар быыбар иннинээҕи сымыйа эрэннэриилэрэ, кырдьаҕастар ыччаты алҕыахтарын оннугар, үөҕэр хооһурҕаталлара... бу барыта туохха тиэрдиэй? Бүгүн да, сарсын да буолбатар, өйүүн, ол кэннэ?
Кырдьаҕас эдьиийим саха инникитэ суох, үс сүүс сыл иһинэн дьокуут омук сордоох олорбута эбитэ үһү диэн суруллар эрэ буолуоҕа диирэ кырдьык буолуох тустаахха дылы. Ама, саатар төрүт тылы ыллахха - төрөөбүт тылынан саҥарбат оҕо, ама, саха үһү дуо? Саха аҥара эрэ буоллаҕа... Үгүс дьону өйдөөбөппүн. Кыһалҕалаах дьон, өһүргэнэр буоллаххытына өһүргэниҥ.
Оскуолаҕа бэрт нэһиилэ үөрэммит, биологияны, анатомияны, химияны дуостал билбэт оҕолор араас медколледжтары, мединституттары бүтэрэн, быраас буола сылдьалларын санаан баран, бу дьон хайдах дьону эмтиэхтэрин сөбүй дии саныыгын. Эбэтэр учуутал буолуохтаах пед. институт кыргыттара (онно чахчы да үксэ кыыс аймах, учуутал идэтэ дьахтар идэтигэр кубулуйбута - кистэл буолбатах). хас өрөбүл аайы араас клубтарынан күүлэйдииллэрэ, кирдээх олоххо убаналлара, быстах сыһыаҥҥа ылларан баран, оскуолаҕа кэлэн кырачаан оҕолору туохха үөрэтиэхтэрэй? 100% бары оннуктар диэбэппин эрээри, бу эмиэ олоххо үгүстүк көстөр. Арай тэлэбиисэргэ Плохая училка диэн наркоман дьахтар учуутал буолбутун сотору-сотору көрдөрөллөр. Арааһа, маннык буолуҥ, кыбыстымаҥ, бу нуорма - дииллэригэр дылы. Кадрдары бэлэмниир бэлиитикэ чахчы мөлтөх. Дьону барыларын үөрэхтээх оҥоро сатыыбыт да, соччо сайдыбыппыт суохха дылы. Бэл иккилии-үстүү үрдүк үөрэхтээх дьон куоракка гуруус үлэтигэр сылдьаллар. Мин санаабар, бу аһара сөбө суох быһыы. Маннык буолуо суохтаах...
Бу үлүгэри барытын күрдьүөх туох улуу күүс баар буолуон сөбүй? Саарбах. Манна тыһыынчанан киһи бииргэ үлэлиэхтээх, санаатын холбуохтаах. Омук уонна дойду туһугар. Ханнык да Кириэм-Ил-гэ эрэммэккэ, ытыскар кэпиэйкэ оҕото быраҕалларын кэтэспэккэ. Чахчы кирэр, тиниктиир, көмүллүүр - Кириэм-Ил. Дьону-норуоту, омугу. НААССЫЙАналыскын диэхтэрэ... диэтиннэр. ЭСТЭРэмиисимҥэ күтүрүөхтэрэ - күтүрээтиннэр.
Арааһа, бэйэм олоҕу ылынар көрүүм алдьанан, куһаҕаны эрэ көрөбүн, ону хостуу-хостуу суруйабын дуу дии саныыбын. Буолуон сөп. Баҕар бу барыта бэйэм кыһалҕаларбыттан куотан, атыҥҥа күтүрээн суруйбутум буолуо, ким билэр...
Ардыгар, ыллыҥ да барыаххын баҕараҕын. Атын ыраах дойдуга. Манна эйигин тутар кимиҥ да, тугуҥ да суох. Арай бардаххына төттөрү син-биир эргиллиэҥ турдаҕа. Алаас ахтылҕана диэн баар эбээт, хаһан да сүппэт. Бардаххына аны дойдугар туһа аҕалбатыҥ сыттаҕа. 
Санааҕар дойдугун хараҥа сабыынан бүрүйбүттэрин курдук. Күнүс, эрээри, хараҥа. Ол күн сырдатарыттан тутулуга суох хараҥа. Дьон санаата-оноото, муунтуйуу, ыгылыйыы, кыһалҕаҕа кыпчырыйыы биир маасса буолан, курутуйан турарга дылы. Дьиҥэ бу олох туох да суолтата суох. Олоҕу баарынан олоруу - бу буолар суолта.

Избранное
Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться
с помощью аккаунта в соц.сети
Читайте также
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации