home
user-header

                        
                        
Все темы
  • Все темы
  • Без темы
  • Фото
  • Новость
  • Еда
  • Своими руками
  • Путешествия
  • Другое
  • Повседневное
  • Музыка
    Тыл диэн - өй толкуйдуур тэрилэ
    Alaas_uola - 12 апреля 2017 г., 05:08

    Читать далее 1 246
    Нууччалыыттан туруору тылбаас, ол эбэтэр саха тылын эстэр суола
    Alaas_uola - 10 апреля 2017 г., 17:17 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

     

     

    Биһиги үксүн саҥарарбытыгар да, суруйарбытыгар да нууччалыыттан утары тылбаастыыбыт. Ону тэҥэ саха тылыгар сөбө суох, атын, олоҥхо дьүһүйүүтүгэр туттуллубат дорҕооннору (13 нуучча алпаабытыттан киирбит буукуба), ол эбэтэр саха тылыгар төрдүттэн сөп түбэспэт буукубалары туттабыт. Бу сырыыга дьиҥ саха алпаабытын туһунан буолбакка эрэ, аҕыйах холобурга, киирии тылы тылбаастыырга холонон көрүөҕүҥ. Дьиҥ саха алпаабытын туһунан урут суруйан турабын: (http://dnevniki.ykt.ru/Alaas_uola/1051567)


    Мин саныахпар, бастатан туран, -кай (-кэй, кий) диэн сыһыарыыттан босхолонуохтаахпыт. Ол эбэтэр, "хайдах?" - диэн ыйытыкка хоруйдуур даҕааһын ааттары

    Читать далее 30 113 2702
    Санааҥ түһэр, мөлтүүр, санньыйар-батыллар күҥҥэр - маны көр...
    Alaas_uola - 9 апреля 2017 г., 23:20 в САХА ЭЙГЭТЭ
    Читать далее 2 336
    Киэһээҥҥи ас ырыынага
    Alaas_uola - 9 апреля 2017 г., 02:37

     

    Читать далее 2 10 416
    Харбиҥҥа саас. Олус элбэх киһи уонна кустар
    Alaas_uola - 2 апреля 2017 г., 22:57

    Читать далее 10 19 2625
    Харбин. Сибэкки рынога. Цветочный рынок в Харбине.
    Alaas_uola - 30 марта 2017 г., 19:05 в ФОТОМАНЫ

    Читать далее 6 6 539
    "Оҕо" "төрөппүтүттэн" тутулуктаныыта, ол эбэтэр билиҥҥи Арассыыйа уонна Саха сирэ
    Alaas_uola - 27 марта 2017 г., 23:25 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Титульнай” нациялаах, ол эбэтэр “государствообразующий” диэн аатырар омуктаах дойдуга икки эбэтэр хас да омук бииргэ олоруулара, төрөппүтү уонна оҕону санатарга дылы. Бу кылгас суруйууга оҕо уонна төрөппүт икки ардыгар үөскүүр быһыыны-майгыны холобурдаан, дойду тутулун, бэлиитикэтин, инникитин хайдах сайдыаҕын ойуулуурга холонон көрүөххэ сөп.

     

     Хайа баҕар оҕо сайдарыгар кыах, көҥүл бэриллиэхтээх. Чыычаах сымыытын баттаан, салҕыы оҕотун көтөргө үөрэтэн, тиһэҕэр, улаатыннаран баран, бэйэтиттэн араарарын курдук, төрөппүт эмиэ оҕотун ыытыахтаах. Бу - айылҕа сокуона.

    Читать далее 3 1 339
    Конфуций храма. Ойууттар.
    Alaas_uola - 23 марта 2017 г., 21:45 в САХА ЭЙГЭТЭ

    Түгэн көстөн, быйыл, Конфуций храмыгар тиийэ сырыттым. Ол онтон киһи болҕомтотун тардар аҕыйах хаартысканы манна угабын.

    Читать далее 2 4 631
    Көр, саха ыччата! Михаил Ефимович Николаев ыччакка туһаайыыта. Обращение президента М.Е. Николаева
    Alaas_uola - 23 марта 2017 г., 18:04 в САХА ЭЙГЭТЭ
    Читать далее 5 2 367
    Үс улуус убаһатын этэ. Чурапчы, Үөһээ Бүлүү уонна Муома.
    Alaas_uola - 21 марта 2017 г., 13:02

     

    Читать далее 3 1 371
    Харбин, киин уулусса. Canon 700D. Объектив Tamron AF 18-200mm f/3.5-6.3 (IF) Aspherical LD XR DiII Macro A14
    Alaas_uola - 21 марта 2017 г., 01:08

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Читать далее 20 12 2712
    "В человеке должно быть все прекрасно..." ол эбэтэр сымыйа сыаннастар.
    Alaas_uola - 19 марта 2017 г., 13:04 в САХА ЭЙГЭТЭ

    Читать далее 5 32 1804
    Учуутал
    Alaas_uola - 6 февраля 2017 г., 01:21

    Учуутал диэн үрдүк аат.

    Михаил Андреевич Алексеев аатынан Үөһээ Бүлүүтээҕи Өрөспүүбүлүкэтээҕи гимназияҕа, кылгастык да буоллар, үөрэммитим диэн, саныырга астык. Ол эрэн, аныгы алдьатыылаах кэм үөрэҕирии систиэмэтигэр ардай тыҥырахтарынан орооһор кэмэ буолан, тулуйбакка, үөрэнэр таһыммын ситэ арыйбакка, Хоро оскуолатыгар көһөргө күһэллибитим. Математика курдук уустук предмети, араас дифференциаллары, первообразнайдары, функция арааһын нуучча тылынан быһааран үөрэтэллэрин өйдөөмүнэ, ЕГЭ-бин кыайан туттарыам суоҕа диэн, оҕо киһи куттанан, гимназияттан барарбар күһэлиннэҕим. Бу - Үөһээ Бүлүүтээҕи Өрөспүүбүлүкэ гимназиятын салалтатын биир сүрүн сыыһата эбит диэн билигин саныыбын. Оҕо төрөөбүт тылынан үөрэнэрэ толкуйдууругар табыгастаах, кини өйүн-санаатын буккуйбат, наука "дириҥ чүөмпэлэрин" хасыһан үөрэтэригэр көмө буолар диэн үөрэхтээхтэр да этэллэр. Ол курдук тыа сирин оҕолоро куорат оҕолорунааҕар үөрэхтэригэр ордук буолаллара эмиэ көрдөрөр.

    Читать далее 2 218
    Саҥа саха алпаабыта уонна терминологияны сахатытыы холобура
    Alaas_uola - 3 января 2017 г., 19:22 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Хайа баҕар омук тыла алпаабыкка олоҕурар, алпаабытынан көмүскэнэр, киирии тылы уларыта тутар. Саха тылыгар, саха саҥарар саҥатыгар нууччаҕа баар буукубалары, тыллары киллэрэн саха тылын туругун мөлтөттүлэр диэтэхпинэ – омуннааһын буолбата буолуо. Аныгы саха алпаабыта (1939c) барыта холбоон 40 буукубаттан, ол иһигэр 4 дифтонтан турар. Бу алпаабыт кириллицаҕа, нуучча алпаабытыгар олоҕурбута. Бу, биллэн турар, сөбө суох быһаарыныы этэ. Ол эрэн, ити кэминээҕи Сойуус салалтата дойду иһинэн ыытар омук бэлиитикэтэ (национальная политика) кытаанаҕынан, кыра омуктары нууччатытар, симэлитэр сыаллааҕынан даҕаны, мантан ордук алпаабыт тахсыбата биллэр этэ. Бэл диэтэр, биэс бэйэбит буукубабыт (Һ, Ө, Ҕ, Ү, Ҥ) уонна 4 дифтоммут (Уо, Үө, Ыа, Иэ) киирбитигэр махтана саныаҕыҥ. Бу эргэ алпаабыт уларыйара оруннааҕын, саха тыла сайдыбытынан уонна өссө эбии сайдар кыахтааҕынан, салҕыы, кириллицаттан киирбит буукубалары (В, Е, Ё, Ж, З, Ф, Ц, Ш, Щ, Ъ, Ь, Ю, Я) ыраастыыр сорук туруохтаах. Дьэ, оччоҕо, саха тыла ханнык да термини, төһө да ыарахан киирии тылы судургутук бэйэтин тосхолугар (правило) сөп түбэһиннэрэн, хайдах баҕар уларыта тутуох этэ.

    Читать далее 2 10 474
    Долгуннар
    Alaas_uola - 25 декабря 2016 г., 10:56 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Сайдыы эстиини төрөтөр, эстии - сайдыыны. 
    Хараҥа кэннэ сырдык, сырдык кэннэ хараҥа кэлэр.

    Маҥнай ууга ким эрэ таас бырахпыт. Ол онтон долгуннар үөскээбиттэр. Долгуннар төгүрүк буолан тула тарҕаспыттар, кытылга тардыспыттар. Кэм ааһан истэҕин аайы долгуннар кыччаатар-кыччаан, сүттэр-сүтэн испиттэр. Ол кэннэ эмиэ уу-чуумпу сатыылаабыт. Дьол-сор, уу-уот, олох-өлүү, оҕо-оҕонньор, үөрүү-хомойуу, үрүҥ-хара, электрон-протон, аат-ырай... барыта биир тутулга олоҕурар эбит.

    Читать далее 4 279
    Маслоу пирамидата
    Alaas_uola - 4 декабря 2016 г., 14:09 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 1 2 394
    ”Саха дьахтар таҥаралаах“, ол эбэтэр матриархат көстүүтэ
    Alaas_uola - 4 декабря 2016 г., 00:07 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Саха Эр киһитин статуһа олус намтаан турара, эр киһилии олоҕу анааран көрүү биллэ аҕыйаабыта, үгүс эр дьон санааҕа ылларан аһыы утаҕы батыһара - бу барыта баар суоллар. Тоҕо эдэр ыаллар холбоһоот да, арахсан иһэллэрий уонна хас сэттис оҕо (сыыспат буоллахпына) аҕата суох улаатарый? Эр дьон туохтан сылтаан арыгылыылларый, үлэлиэн баҕарбаттарый, уопсастыбаҕа бэйэлэрин миэстэлэрин булаллара ыараханый? Олоҥхоҕо хоһулларынан, саха эр киһитин обраһа Ньургун Боотур уонна билиҥҥи сүүрбэ биирис үйэ эр киһитэ - чыҥха атыттар. Олоҥхоҕо Ньургун Боотур куруук кыайыылаах-хотуулаах, Орто Дойдуну быыһыыр-абырыыр аналлаах. Оттон билиҥҥи орто (среднестатистическай) эр киһи хайдаҕый уонна кинини төрүөҕүттэн хайдах "дьылҕалыылларын" анааран көрүөххэ... 

    Читать далее 7 60 2377
    Итэҕэл туһунан ыстатыйа
    Alaas_uola - 30 ноября 2016 г., 16:29

     

    Читать далее 3 2 252
    Куосканы таптыыр дьоҥҥо ананар таһаарыы
    Alaas_uola - 30 ноября 2016 г., 13:57 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Куоскалар 90% токсоплазма (Toxoplasma gondii) диэн паразиттаахтар. Ол куоска тас көстүүтүттэн биллибэт. Паразит куоскаттан киһиэхэ чэпчэкитик бэриллэр. Үксүн оҕо кыра эрдэҕинэ паразитынан сутуллар. Температураланар, хотуолуур, аһаабат буолар. Ол кэннэ “үтүөрэр“. Ол эрэн токсоплазма оҕо организмын иһиттэн тахсыбакка хаалар, өлбөт. Тиһэх уһугар киһи мэйиитигэр тиийэн онно олохсуйар. Маннык ыалдьыбыт дьон куосканы аһара таптыыр, куосканы кууһа, сыллыы-убуруу сылдьар буолан хаалаллар - бу аата токсоплазма мэйиигэ тиийэн, онно олохсуйан хаһаайынын (киһини) салайар кыахтанар. Мэйиитигэр токсоплазмалаах киһи кэмиттэн кэмигэр ыалдьар (хроническай токсоплазмоз), настарыанньата күҥҥэ сүүстэ уларыйар буолар. Мэйиилэрэ эргийэр, төбөлөрө ыалдьар, былчыҥнара тардар уо.д.а. Ол эбэтэр токсоплазма киин ньиэрбэ систематыгар (центральная нервная система) киирэн мэйии клеткаларынан аһалыктанар. Бу ыарыы киһи олоҕун биллэр кылгатар, олох хаачыстыбатын түһэрэр, сэрэхтээх ыарыыларга тиэрдэр. Аныгы медицина токсоплазмоһу ситэ эмтээбэт, Саха сиригэр медицина сайдыбатаҕын билинэн туран, биһиэхэ токсоплазманы эмтиир быраас суоҕа буолуо дии саныыбын. Токсоплазма уонунан сылларга өлбөт, ардыгар киһи олоҕун тухары хаалар. 

    Читать далее 1 22 581
    Саха киһитин уонна Айыы итэҕэлин туһунан кылгастык
    Alaas_uola - 22 ноября 2016 г., 08:33 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Саха сирэ - Күн күөрэйэр дойдута. Саха киһитэ сах-саҕаттан күҥҥэ сүгүрүйэр, күнү уруйдуур-айхаллыыр. Күн эргиирин ааҕар. Күн тахсыан иннинэн уһуктан күнү көрсөр. Күн киирбитин кэннэ утуйарга барар. Ол аата күнтэн утахтанар. Күн курдук күүстээх, сырдык буоларга дьулуһар. Хараҥаттан Орто Дойду дьонун-сэргэтин араҥаччылыы-арчылыы, ыраастыы кэлбит аналлаах.

    Билигин үгүс дьон санаалара буккуллан, аныгы олох тэтимиттэн айылҕаларыттан тэйэн, атын итэҕэлгэ көһөр түгэннэрэ - баар суол. Дьиҥэ, хас биирдии киһи ханнык итэҕэли батыһара - бэйэтин туһа. Ол эрэн, арҕаһыттан айдарыллан, көхсүттэн көнтөстөнөн саха буолан күөх окко түспүт, Орто дойдуга айдарыллан кэлбит киһи Айыы итэҕэлин тарҕатаары ананан кэлэр. Атын итэҕэлгэ көспүт киһи өбүгэлэрин ситимнэрин быһар, Айыы суолуттан тэйэн улахан аньыыны оҥорунар. Күн бэрсэр күүһэ киниэхэ иҥпэт буолар. Маннык киһини былыргылар "түҥнэри төлкөлөммүт" эбэтэр "Иэйэхситин кэлэппит" диэн этэллэр.

    Читать далее 1 345