home
user-header

                        
                        
Булчуттар
9 сентября 2013 г., 17:31 1834

Бу кэпсээни урут "Кэпсээ" форумна таһаара сылдьбытым, билигин бу дневникпар киллэрэргэ сананным.


 

Бугун сарсыарда Ньургун эрдэ уhугунна. Сырдаабыт. Сыттык анныттан сотовайын ылан кербутэ 6 чаас 12 минута буолбут. Тыылланнаан баран, уна еттун енейбутэ устээх кыыhа суор5анын барытын сиргэ тэбэн баран, оонньуур куоба5ын ыбылы кууhан утуйа сытар. Ньургун иhигэр эргийэн туоhун аанныгар сыттыгын укта уонна ноутбуугун арыйан, холбоото. Интернекка киирэн погоданы керде, бу куннэргэ учугэй погода турууhук, ол гынан баран бултуу барар сирдэригэр улахан тыала суо5а куhа5ан эбит. Кете5е туhэ илигинэ булчукка эрэйдээх, кыратык тыа5а хаамтын да танаhын-сабын, саан-сэбиргэлин барыта кете5е буолан эрэйдиир. Биир- икки кун учугэйдик тыал туhэрэ буоллар кете5е а5ыйыа этэ. Кэргэнин санныттан сыллаан баран Ньургун туран плитка5а чэй оргута уурда, уонна оргуйуор дылы ванна5а киирэн душтанан та5ыста. 

 

Сэттэ чааска будильнык тыаhаабытыгар, кэргэнэ туран икки о5ону уhугуннарда, тыас-уус бе5ете буолла. Кыыс турумаары хаппырыстыыр, уол тиис сунуумаары кэтэххэ бэриллэр, горшок, уу, иhит тыаhа сарсыардаанны айдаан. Ол кэмннэ Ньургун аргаайдык бултуур танаhын бэрийдэ, саатын-сэбиргэлин тэриннэ, малын –салын хомунна. Ол быыhыгар кэргэнэ кербетунэн туhанан биир иhит испиири спальника суулаата.

 

Балконна тахсан дистанционканан массыынатын собуоттуу турда5ына сотовай тырылаата: 

- Алло! - Алло! Хайа ноо дорообо, утуйа сыта5ын дуу? – бииргэ бултуур табаарыhа Буоба уол эрийэр.

- Эс на, турбутум ыраатта, эhиги бэлэмнит да?

- Кнешно, уже гаражка баарбыт, чэ кэл тургэнник.

- Чэ, ээх омуннарыма биирдэ эрдэ турбут эбиккин дии, и то мин сэрэйдэхпинэ эмээхинниттэн куотаары эрдэ турдун ини.

- Онон-манан не заходи, не выходи кэлэ тарт. Даа, уонна эбии биир налобнай фонариккын ыл эрэ, городская братва фонариктара суох уhу, китайскай рынокка бутэн хаалбыт.

- Хайаларын сордоотун?

- Ээ, Оппороох сонун да умнубут, фонарига да суох, ессе туох-туох мантан туун эбиллэн кэлэр. Биитин туун анара хотуолаан утуппата, уу таhарбыттан соло булбатым, кырдьар сааспар миигин ити курдук буебэйдииллэрэ саарбах – хана эрэ ыраах Оппороох саната: «Тэннэ кырдьар инибит».

- Чэ, сеп уонча минутанан баар буолуом.    

 

Ньургун малын барытын ылан массыынатыгар та5ыста. Багажнигар хаалана сырытта5ына соседа Иванич кэлэн дорооболосто:

- Дорообо, сосед!

- О, Иваныч дорообо, туох солун?

- Ээ, улахан суох, эн бу бултуу бардын дуу?

- Куораттан табаарыстарбыт кэлэ сылдьаллар, ону саарата таарыччы, ба5ар туох эмэ дук гынаарай диэн бардыбыт. Лицензия да хаалаары гынна.

- Арба быйылгыттан куска кытары лициэнзия наада диэтилэр дуу?

- Оннук, саас-куhун 400 месеех быраhаай, топпот государствоватыгар утары уунабыт.

- Дьэ, иэдээн олох кэлэн эрэр, уйэ-саас тухары бултаабыт куэлбэр киирэрбэр аны лицензия ылар уhубун – Иваныч ере тыынар.

- Ол диэн тугуй, сотору сиир салгыммыт иhин телуурбут буолуо – Ньургун тэптэрэн биэрэр. 

Иваныч табах уматтан баран балайда саната суох турар.

- Харыаны эhиги курдук сылдьыбыт киhи баар ини. – Иваныч диринник табах буруотун э5ирийэн баран этэр – куораттар диэбиккэ дылы, арба куораттан экологтар кэлэ сылдьаллар уhу, эhи хайа диэки бардыгыт?

- Ээ трассанан, хана себулуу кердубут да онно киириэхпит.

- Оччо5о сэрэнэ сылдьаарын, ол дьон трассаны рейдалыыллар уhу.

- Окей, спасибо за информацию, Родина Вас не забудет игин, короче учтем, чэ, Иваныч мин ыстанным – Ньургун илии тутуhан баран массыынатыгар олорон гаазтаан кэбистэ.

Иваныч кэнниттэн сайыhа кере хаалла.    

Гаражка кэлбитэ, куораттар ГАЗ-66 массыыналарын собуоттаан ититэ тураллар эбит, малы–салы кузовка сааhылаабыттар. Буоба кутуетэ Оппороох сирэй-харах олоруута мелтох, кулуккэ пиво иhэ олорор, бэ5эhээ айаннаан иhэн идэтинэн наhалаабыт быhылаах. Миитэрэй ытын ииктэтэ-саахтата сылдьар.     Андрей «шишигатын» (ГАЗ-66) умуруорбутугар уу-чуумпу буола тустэ. Бары гараажка киирэн мунньахтааhын буолла:

- Хайа бары бэлэммит да?

- Пока оннук курдук.

- Ньургун, продуктаны барытын эн дьаhайбытын, барыта баар да? – Миитэрэй бригадир быыhытынан ыйытта. 

- Водкаттан ураты барытын списогынан ылбытым. Куораттар продукта харчытын миэхэ биэрэ5ит, балтаралыы тыhынча.

- Килиэби теhену ыллын, ааспыкка курдук буолбат ини? 

- Да, икки кун килиэп сиэбэтэххин сылы быhа саныырын буолуо ээ, саипал, куннэ устуу буханка расчеттаатым, бирдии аhылыкка бирдии.

- Так, ити хааллын, Буоба УАЗикпыт учугэй да? Иhиттэргин, «Дружба5ын» ыллын да?

- УАЗигы бэ5эhээ Ньургуннуун бэлэмнээбиппит, иhити-хомуоhу барытын ыллым, бензопила заправкаланан массыына5а угуллубута. На всякий случай «эвенскай» палатка уонна оhох ыллым.

- Так учугэй. Оппороох, илимнэри ылбытын да?

- Биэс илим ылбытым, биир – «карандашовка», икки - суурбэ биэстээх, уонна икки – отуттаах – Оппороох нэhиилэ эппиэттиир уонна пивотыттан уймахтаан ылар.

- Андрей, эн ботуруоннары буллун да, «шишиган» туруга хайда5ый?

- Массыына тьфу-тьфу син сылдьыа, ботуруону икки блок 12-5и ыллым, 7,62*39 – уон пачка, 7,62*51 - 5 пачка, «тозовка» патрона буолунай уонна «Тигрга» - икки пачка буллум.

- Так, сурун вопроска киирэбит, водканы теhе ылабыт?

- Сколько не бери, все равно мало будет? – Оппороох саната иhиллэр. - Эн норма5ын бэ5эhээ испитин, санарбакка олор – тууну быhа кутуетун буебэйдээбит Буоба саната иhиллэр.

- Так, биир дьааhыгы ыллахпытына сеп ини? Ким да утарбат да? – Миитэрэй дьонун сирэйин-хара5ын одуласта, бары саната суох себулэстилэр.

-Чэ, уолаттар оччо5уна с богом, Оппороох Андрейдыын аартыкка бара турун, сир аhатарга кыра кутаата оттоорун, биhиги аспытын ылан баран тиийиэхпит.     

 

Ньургун, массыынатын гаражка укта, кэтэ5ин тарбана-тарбана тугу эрэ толкуйдаата, онтон ыстанан тиийэн муннуктан хасыhан биир бытыылка коньягы ылан хоонньугар уктан кэбистэ.      Оптовай арыгы ма5аhыыныттан биир дьааhык «Зеленая марка» ылан тахсыбыттара, «темалыы» сылдьар уолаттар тохтотон бытыыкка хайыта сатаатылар. Ону: «Тыа5а барар дьонтон ылар улахан айыы» – диэн отамзкаланан нэhиилэ куоттуллар.  

 

Аартыкка тиийбиттэрэ, уолаттар кутаа оттон куутэ олороллор, биир бытыыкка, алаадьы, саламаат уонна пластиковай стаканнар тахсыбытын керен Оппороох уhукта биэрдэ, хара5а уоттанна.     Миитэрэй ыксаабакка аhын уллэрдэ уонна алаадьыга саламат сыбаан баран уокка чугаhаата: «Баай Байанай эhэбит, эйиигиттэн кердеhебут, суурэр атахтааххыттан, кетер кынатааххыттан, кемус хатырыктааххыттан биhигини кундулээ. Уурбуттаах буоллаххына уларытыма, анаабыттаах буоллаххына аралдьытыма. Айах анна алта булан кул, мурун анна булта булан кул. Уер-кет аллай» - диэн ал5аан уотун аhатта. Уолаттар бары чугаhаан кыратык стаканнарыттан уокка таммалатан баран истилэр. Арай Андрей уол барытын уокка ыhан баран термостан чэй кутунна.

- Убайбыт кырдьа5ас бэккэ ал5аата ээ – Буоба уол тыл быктарда.

- Чэ, между первой и второй можно выпить еще пять, Ньургун астаа эрэ – Миитэрэй стакаанын уунна.

- Хайа Андрей эн то5о как не родной чэй иhэ тура5ын, чай не водка много не выпьешь, суолу кеннереуххэ наада – ыйытта Ньургун.

- Ээ, саас анды кэмигэр наhаалан кэбиhэн испэт буола сылдьабын.

- Эчи ырааппытын, куhун буолла буотта, давай кыратык «тып» гыннарыахха – Оппороох табаарыhын кууhа-кууhа эттэ. - Биир сылга ампула уктаран баран сылдьабын, так что, звиняйте, никак.

- Вату катать - диэни билэ5ин да? – иккиhин иhэн бэтэрээ кэлбит Оппороох Андрейтан ыйытта.

- Суох, «ватакат» - диэн эйиигин ааттыылларын билэбин.

- Пошуол. Ити амула оннугар ватаны катайдаан баран уган кэбиhэллэр, но харчытын как за ампулу ылаллар. Онтукаларын левайдыыллар. Эн буолла5ына акаары ол ватаны тутан кере-кере куттан да кутан буола5ын. «Ватакат» - диэн наркологы ааттыыллар, онтон эн курдуктары «лох»-тар дииллэр.

- Да бут эрэ ыл, итак нэhиилэ сылдьабын, ваще ити теманы сабан кэбиhин.

- Уолаттар уоскуйун по третей и поехали.

- Арба ханна тиийэр буоллубут? – Буоба картатын таhаарда. - «Харах баhарга» тиийэн баран бу урэ5инэн барыахпыт – Миитэрэй тарба5ынан карта5а ыйан кэбистэ. – Рацияларбыт улэлииллэр дуо?

- Сана рация ылбытым, 14 километрдахх – Оппороох биир рацияны ылан Буоба5а тутаран кэбистэ. 

Бары рацияны ылан холбоон керуу буолла: «База, база первому,прием» - Буоба саната Оппороох рациятыгар кэлэр. «Первый, ответь базе, какого хера мы «база», а ты «первый»»? 

- Потому что, в грузовике все вещи базирования и там мы будем спать, а мы на уайзере всегда будем ехать впереди, поэтому я «первый», как понял? Прием.

- Понял, не дурак. Прием. 

Ити курдук дьоммут бэйэ бэйэлэрин хаадьалаhа-хаадьалаhа тийиэхтээх сирдэрин диэки айаннаатылар.  

 

Оппороох сана «Вепрь-308» карабиннаах, сыала соруга диэн, онтукатын «хаанныахтаах». Массына5а киирэн баран ис сиэбиттэн пиво таhааран «полировкалыы» олордо. Андрей массынатын бензиновай моторун дизельга уларыппыт буолан киhи кабина иhигэр кыайан кэпсэппэт тыаhа, хаhыытаан теhе бэйэлээ5и кэпсэтиэххиний. Хата рацията гарнитуралаах буолан сотору-сотору Буобалыын тыл бырахсар. Уазик кестубэт буолбута ыраатта, трасса кытыыта куhунну кемус сонун кэтэн турар кэмэ, сырыы а5ыйах. Оппороох саатын кууhан баран утуйа олордо. Туhээтэ5инэ урукку общагатын хоhугар биир кыыстын таптаhа сытар. Улэ-хамнас бе5ете, кэдэйэ-кэдэйэ лигий да лигий. Кыыhын кытары тэннэ фиништаан сылаанньыйа сытахтарына, хос аана арыллыбытыгар, тургэн улугэрдик суор5анынан бурунэн баран утуйбута буола кубулуннулар. Оппороох ол сытан мээнэ сытыа дуо, суор5ан анныттан уоран кербутэ биир кэрэ- бэйэлээх бааhынай кыыс киирэн туруусугар дылы ньылбы сыгынньахтанан танаhын ыскаапка ыйаата. Онтон аргаайдык атын танас кэтэн таннан баран тахсан баран хаалла. 

- Субу турар,бу ыт диибин, ыт!!! – диэн Андрей хаhыытыттан уhугунна.     Оппороох ейдеен кербутэ, сыыры таххан эрэллэр эбит, утары кун тыгар, сууйуллубатах лобовой таас барыта кун дьэргэлгэнэ туох да кестубэт. Андрей туормаhын хачайдаа да хачайда, ол быыhыгар тарба5ынан ый да ый, инерциятын ылбыт массыына тохтоон да бэт. Ой ылан Оппороох ааны арыйан кербутэ утары 40 кэринэ миэтирэлээх сиргэ атыыр тайах суол кытыытыгар талах сии турар эбит, массыына эрэ туох эрэ, уоллара на5ыл. Оппороох кэнники хайдах предохранителын уhулбутун, хайдах затворын тардыбытын торут ейдеебет эбит. Ойугэр тайа5ы сыалыгар киллэрэ сатыы олороро эрэ баар. Ол тухары массынабыт тохтоон бэт. Ханнык эрэ тугэннэ тайах сыалга киирбитэгэр Опороох ытан сайда. Тайа5а ходьох гына тустэ да5аны ойо5оhунан туран биэрдэ. Оппороох саа ыла сылдьан «Байанай» ма5аhыынна тайах мишеня атыылана турарын кербутун ейдеен кэллэ, онно сурэ5э лапаакатын аннынан баар эбит диэн ейугэр хатаабыта. Массыыната дьэ хамнаабат буолбутун кэннэ иккитэ субуручуу сурэ5ин диэки ытта. Тайа5а мэник торбос курдук ере холуруктуу тустэ да утары суурэн кэллэ, киhибит туhаайан баран устэ ытан хаалла. Кыыла ымыр да гыммакка трасса уна тыатыгар дьылыс гынна. Ити барыта чыпчылыйыах бэтэрээ еттугэр буолла. 

 

Оппороох ынырыктык кыhыйда, массыына иhигэр тапочканан олорбута, ол курдук саппыккы кэппэккэ тыа5а ыстанна. Тыа5а киирбитэ куотан эрэ тайах маhы барчалыыр тыаhа ынырык. «Син биир ситиэм, сыыспатах буолуохтаахпын» - дии саныы-саныы булчуппут тыас диэки суурдэ. Уонтан тахса хаамыны ойбутун кэннэ тайа5а субу тэбиэлэнэ сытар эбит.  - Анрей кэл-кэл баар этэ, баар! – Оппороох тыыннаах тайах тула ойуоккалаата. – Быhахта а5ал тыыннах сытар! Алыкыа, алыкыа, хуук, хуук! – сатыыра буоллар киhибит суорду кылана-кылана булчут ункуутун ункуулуэх эбит. Ону айыл5а биэрбэтэх киhитэ туораттан кердеххе бэрт дьиибэ хамнаныылары онорон ылла.      Андрей быhахтаах кэлэн тайах хабар5атын быhа сотто уонна табаарыhын э5эрдэлээн кууhан ылла. Байанай биэрбитин сыыhа туттубатах ураанхайдар уеруулэрэ ус халлаан.

- Дьэ нохоо байанайдаах эбиккин, ыл саа5ын хаанынан сот, рацияны миэхэ биэр, уолаттары ынырыам.

- Иччэ чугастан сыыспытым буоллар уйэ-саас тухары уе5уллуэм этэ – Оппороох тугэнинэн туhанан этиниик табаарыhын угэргээтэ.

- Бачча чугастан сурэ бэт, сыыспат ини диэммин ытыспатым ээ.   Андрей рацияны ылан тугу эрэ санара-санара массыына диэки барда. 

- Первый, первый базе. Прием.

- Первый на связи.

- Буоба, машина кездохин швах буолла, запчасть нужна теннун.

- Окей, разворачиваемся. 

- Андрей, то5о массыына алдьанна диэтин? – илиитэ барыта хаан буолбут Оппороох ыйытта.

- Давай, кыратык шоу оноруохха, эн сас, мин кинилэри кытта кэпсэтэ турдахыпна тыаттан таххан кэлээр, теhе ер толкуйдууллар эбит, хааннын суунума.

- Окей, давай дьээбэлиэххэ.

 

15 минутанан уазик барахсан быылынан бурунэн субу ойутан кэллэ.

- Хайа Андрей, туох буолла, массыына эппиэт диэбитин дии – Миитэрэй ыйытта.

- Тимир буолла5а дии араас буолуон сеп. Ыты таhаарыман.

- Ол эмиэ то5о?

Ити кэмнэ сирэйэ барыта хаан буолбут Оппороох суолга тахсан кэллэ, уолаттар бэйэ-бэйэлэрин керсен кэбистилэр.  - Оппуонньа давлениен та5ыста да?

– Буоба айма5ын аhыммыт куолаhа иhилиннэ. Киhитэ сана да таhааран бэт. 

- Бу акаары утуйа олорон лобовойга фэйсын барытын то5о туспут быhылаах.     Бары лобовой пассажирскай еттун кере тустулэр. Андрей кэннилэригэр туран эрэ ханас илиитинэн айа5ын сапта –сапта ыгыста турда. Аны бары хайыhан кини диэки кердулэр.

- Явна бу киhи давлениета тахсан муннун хаана кэлбит – Буоба бэйэтин версиятыттан ырааппат.

- Адьахай буолла5а дии – мантан туун бары давлениебыт тахсыахтаах, Афанасий Афансьевич «Вепрь» саатын хааннаата, арыгыта а5алын суйуохха. 

- Тугу ыттын, туртаhы да? 

- Туртас диэн куорат таhынаа5ы булт буолла5а дии, берите выше уолгут тайах, Буур тайах саайан турабын – дии дии, Оппороох кэтэ5ин кэннигэр быра5ан баран икки илиитин халлаан диэки анньыалаата. Капюшоннаах халат кэтэн турбута буоллар оруобуна Гендальф курдук буолуо эбит.

- Да ну на, беhуелэктэн бачча чугас да?

- Если не веришь, иди пощупай, бардыбыт уолаттар быhаххытын ылын астыаххайын, фотоаппарат кимиэхэ баарый. Начинаем фотосессию – эйфория5а киирбит уол биир сиргэ таба турбат, ере холуруктуу сылдьар. 

 

Уазигы эргитэн а5алан ГАЗ иннигэр туруордулар, иhит-хомуос, сугэ-быhах ылан кыылларын астыы киирдилэр. Хаартыска5а дэлби туhэн баран биир кыылы биэс киhи ер гыныахтара дуо, начаас астаан бутэрдилэр. Байанайдарын аhаттылар, бэйэлэрин умнубатылар. Иhин урэххэ киллэрэн ып ыраас буолуор дылы сууйдулар.

- Бу айыылаах булт кэннэ, ураанхайдар былыр былыргыттан тутуhар сиэрдэрин тутуhуохайын. Оппороох, кэл манна аттыбар тур.  Уеруутугэр дайа сылдьар уол о5ото а5ыйахта уктээн Миитэрэй аттыгар кэллэ.

- Тугу гынабыт?

- Бу эн бастакы Буурун да?

- Кнешно, урут хана бултуохпунуй, саам да суох этэ.

- Ураанхай hахалар былыр, эдэр булчут бастакы Аар тай5а саамай улахан булдун бултаата5ына сиэр-туом тутуhаллар этэ. 

- Хайыахтаахпыный ол? – Оппороох ейдеен кербутэ уолаттар бары утары керен баран олороллор эбит, сирэйдэрин олоруута кытаана5а сурдээх.

- Эр киhи дьахтартан туох уратылаа5ый?

- Мм… Оттон элбэх буолла5а дии…

- Эр киhи дьахтартан уратыта диэн сымыыттаах…

- Ол ба5ас в первую очередь буолла5а дии…hы-hы-hы – Оппороох тугу да ейдеебетех киhи сымыйанан кулэ турда.

- Теhенен кытаанах сымыыттаах да оччонон, кытаанах санаалаах. Кытаанах саналаах булчутка Байанай бэрсэр. Ити быhаххын ыланнын, Буур сымыыттарын быс, уонна кутаа5а кэриэрдэн баран сиэн кэбис!!!

Опороох саната суох таалан турбахтыы тустэ.

- Да ну на, вы чё с луны упали? 21 век на дворе если не заметили.

- Биhиги бары итини ааспыппыт, эбэтэр сиэри тутуhа5ын, эбэтэр мантан ыла биhигини кытта сылдьыбаккын.

- Да, уолаттар пошутили и хватит а?

– Оппороох кыттыгастарын сирэйдэрин харахтарын одуулаата, дьоно тимири ыйыстыбыт курдук керен баран олороллор.

 

Уолбут аа дьуо быhа5ын ылан баран астаммыт тайах аттыгар охтубут тииткэ тиийдэ. Онно кулуу гыммыт курдук били кыыл «сэбэ» субу кытара сытар. Миитэрэй талах быhан утэhэ онорон а5алан биэрдэ: «Манна кэтэрдээр, туус кутаа аттыгар баар, чэ кытаат ыксаа, халлааммыт сотору харанарыа».

- Фу ***, дикость какая-то – диэн иhигэр сибигинэйэ-сибигинэйэ, ким эмэ ба5ар кулэн то5о бардар диэбиттии кэннин сотору-сотору хайыhан кере-кере сымыыттары арааран маhыгар уеллэ. Кутаа5а чугаhаан солонкаттан туhаата. Миитэрэй пластиковай стакан толору водка кутан биэрдэ. 

- Чэ, кытаат до5ор бары манны ааспыппыт – Миитэрэй сылаас ытыhынан санныга таптайда. 

Оппороох стакан анарын биир тыынынан туhэрэн кэбистэ, уонна хара5ын быhа симэн баран уокка кэриэрбит онон-манан туулээх бастакы сымыыты айа5ын атан баран айа5ар чугаhа

тта. Кэп-кэчигирэс манан тиистэр сибилигин ыстыах курдуктар. МХАТ-овская пауза.

Ол кэмнэ вспышка ча5ылыс гынна, ону кытта туерт бэлэс кулэн то5о бардылар. Оппороох тыын ылан баран водкатын тобо5ун туhэрэн кэбистэ, сымыыттаах утэhэтин туора элиттэ уонна ууламмыт харахтарынан тула еттун керде. Уолаттар алларастыы-алларастыы куотан а5ай эрэллэр эбит, Ньургун ыгыстарын быыhыгар фотоаппаратка туhэрэ турар эбит. - Аааааааа… Суеhулэээээр…Билэээттээр… Олерен баран биирдэ тэйиэм. *****лар как подъебали аа… Красиво сделали мать вашу. 

- «Апокалипсис» диэн киинэни кербете5ун да – Ньургун ыраахтан туран ыйытта.

- Сох, кербете5ум!!!

- А, зря, ууу, хах-ха-ха – Ньургун быара быстан сиргэ сууллан туhэн тэбиэлэнэ-тэбиэлэнэ иэрийэн киирэн барда, устунан айа5ар кете5е киирэн сетел бе5ете.

Оппороох бытыылканы ылан арыгы кутан истэ, алаадьынан сокуускалаата. Кутаа тула теттеру таары хааматалаата, тыын ылла.

- Чэ-чэ, кэлин тыытыам суо5а, доо кэлин буттум-буттум.

Уолаттар онтон мантан тиийэн кэллилэр, сотору-сотору ким эрэ куллэ5инэ бары тэннэ кыттыhа туhэллэр.

Арай Ньургун тарба5ын бэлэһигэр анньан баран көтөҕөтун хостуу сатыы турар.  

 

- Дьэ, ноо эппитин хайдах гынабыт? – Ньургун бэлэhин ырастаан дьэ тыл быктаран ыйытта. 

- Кимиэхэ эрэ эрийиэххэ, мин Петровичтан спутниковайын уласыбытым, билигин а5алыам – Оппороох рюкзагыттан баран телефону а5алла.

- Так, уолаттар Романы ынырыахха, эти илдьэн булууска уктун. 

- Сепке эттин давай эрий бу номерга – Ньургун сотовайын Оппорооххо уунна. 

- Ылла, мэ кэпсэт – Оппороох телефону Миитэрэйгэ биэрдэ.

-Алло, алло, истэр дуу, истибэт дуу. Э, Рома дорообо, да биhиги манна 28 километрга турабыт… Аhа… 28 километр знагын кэнниттэн суусчэкэ миэтирэ тэйис. Онно тайах сууллардыбыт. Хайдах «пидди гыныма» диэн, кырдьык этэбин! Ээ, бу спутниковайынан эрийэбин… Куораттар а5аллахтара дии, мин хамнаспар кэлбэт тэрил ини. Даа, 28 километр знагын кэнниттэн суусчэкэ миэтирэ тэйис. Суолтан суурбэччэ хаамыы уна диэки, бэлиэ тугу эмэ ыйыахпыт… Бэйэ5эр сииргэр ылаар уоннаа5ытын булуустаар. Чэ кытаат!.. Сеп, биhиги дальше бардыбыт… Давай, пока.

- Ньургун, туох эрэ бэлиэтэ ыйаа эрэ, сылапаанна дуу танаста дуу. Киhибит холучук дуу хайдах дуу. Ейдеете ини.

- Ити спутниковай бэйэтэ ити курдук иhитинэрэр, сигнала игин хойутуур быhылаах – Оппороох быhарааччы буолла.

- Ону манны толкуйдааннар ээ, аныгы уйэ буолан – Миитэрэй се5ер, кэтэ5ин тарбанар.

- Урэххэ киирдэхпитинэ ессе GPS холбуохпут.

- Ол туохпутуй?

- Кердереум онтон, харанара илигинэ бара охсуохха хонукпутун булуо этибит – Андрей чаhытын керде. Номнуо 6 чаас ааспыт.

- Аhылыкка тугу-тугу эттэн ыллыгыт, Ньургун дьаhайдын да? – Миитэрэй кэм проблема5а сылдьар.

- Сурэх, быар, буердэр, тыл, туес, боллорук, ой5остон уонна этиттэн ыллым, ыкка иhиттэн быhа о5устум.

- Маладьыас, давай уолаттар – огонь трасса. 

 

Икки чаастан ордук айаннаан «Харах баhарга» тиийдилэр. Халлааннара харанаран чуут аhары туhэ сыыстылар. Урут уруккуттан бииргэ сылдьар буоланнар ким тугу гынарын барытын билэллэр, ким да кими да соруйбат. 20 минутанан благоустройство улэтэ буттэ. Бары утуйар сирдэрин оносто будка5а киирдилэр. Таhырдьа «Бригадный повар» Ньургун чэй ере, мясное рагу буhара хаалла. Куhун буолан луга, моркова, хортуоската, укропа элбэх. Сотору буолаат уолаттар тахсан остуолу тардыбытынан бардылар. Ким дьиэттэн туох ас а5албытын барытын таhааран кэбистилэр. Уонна дьэ ким чуурка5а, ким олоппоско ким, дьааhыкка олорон дьоро киэhээлэрин са5алаатылар.     

 

Оппороох саната суох кыра рюкзагыттан икки литралаах «Экспедиция» фляганы таhааран остуолга «лып» гына уран кэбистэ. Бары ыйыппыттыы кини диэки кердулэр.

- Уолаттар быйыл кэргэммин кытары со5уруу сынньана бара сырыттым. Ол сылдьан саабын «хааннатахпына» диэн специально бу армянскай коньягы а5албытым. Давай бастакы трофейбын суйуохха уолаттар! 

- Оппуонньа кунду аhы а5албыккын, ити аскыттан биирдии уруумкэни иhиэххэ уонна уруохха, киэhээ айыы сылаа таhаарарга бэрт буолуо этэ – Миитэрэй водканы ордорор киhи предложение киллэрдэ. Уолаттар бары поддержкалаан сана-инэ бе5ете. 

 

Сотору со5ус улахан миискэ5э эт, сурэх, буер хоторуллунна, тылы Ньургун туспа иhиккэ бысталаан уурда, миискэлэринэн миин кутуллунна. Термостары сразу чэйинэн толорон баран будка5а астылар. Дьэ уонна бугун куннээххэ улэлэрэ буппут дьон остуол тула олорон аргаайдык аhаан киирэн бардылар.   

 

Миитэрэй сарсыарды 5 чааска туран тетрапакеттаах тымныы уут истэ, елеттербутэ сурдээх. Урэх кыттыытыгар сытар сылбахха баран хотуолаан кэллэ. Маска солярка ыhан уот оттон чэйи, мин тобо5ун сылыта олордо5уна Ньургун уол уазиктан тахсан кэллэ. Сирэй-харах олоруута чэмэлгэн, терут арыгы испэтэх курдук мэлдьэспит туруктаах. Тыылланнан тардыаланан баран уазика теттеру дьылыс гынна уонна биир банка пиволаах тахсан кэллэ.

-Хайа кырдьа5ас доруобуйа хайда5ый?

- Мелтех, уеhум туолбут, баран хотуолаатым да туhа суох, ыл а5ал эрэ кыратык абырахтаныах.

- Кто рано встает по утрам, тот поступает мудро, раз сто грамм, два сто грамм, на то оно и утро – дии-дии Ньургун биир бытыылка кылбачытан а5алла. Сылыйбыт мини миискэлэргэ кутуннулар. Миитэрэй ер уоту керен таалан олордо, настройкаланна. Ньургуна «тэп» гынара охсубут пиво иhэ-иhэ толкуйга тустэ.

- Миитэрэй, субу санаан кэлбитим ваще табахтаабат уолаттар сылдьар эбиппит ээ, учугэйэ сурдээх, Ким да аттыгар олорон табах буруотунан тумнарбат.

- Кырдьык да5аны, Андрейдаах Оппороох уруккуттан табахатаабаттар, мин бырахпытым биэс сыл буолла, эhиги Буобалын хаhан бырахтыгыт этэй?

- Сана дьылга иккис сылбыт буолар. Урут эбитэ буоллар жеско елеттере сытыам этэ, табах быра5ан баран тебе ыарыыта диэни умнан кэбистим, еллеттердехпунэ дууhам эрэ ыалдьар. Ону субу курдук водканы пивонан полировкалаатым да красота буолабын. Правда, аhары барыахха сеп – день два буолан хаалааччы. 

- Мин ессе биирдэ «тып» гыннаран баран киирэн сытыыhыбын, чаас курдугунан туруораар эрэ. 

- Кытаат хотторума, бугун дальше барыа этибит. 

- Программа минимум онорбут дьон наhаа ыксаабат инибит.

- Онтон саатар трассаттан тэйиэххэ наада, бэ5эhээ эппитим дии, экологтар кэлэ сылдьаллар уhу.

- Чэ, уолаттар турдахтарына быhаарыныахпыт.     Сотору кэминэн Оппороох уол тыылланнаабытынан будкаттан та5ыста.

- Доброе утро страна! – уол ыстанан туhэн баран бой с тенью имитациялаан ылла.     Ньургун фотоаппараттаах быара суох кулэ-кулэ хара5ын уутун сотто олорорун керен суурэн кэлэн санныга охсуолаан барда.

- Сволочь, дай сюда фотоаппарат? Паппараци хренов – Ньургун ессе куускэ кулбутунэн тааска охтон тустэ.  - Эйиигиттэн кулбэппин ээ – дии сатыыр да таhыгар киhи ейдуур тыллара тахсыбат, эбиитин Оппороо5о тустан киирэн барда, киhитэ онтон кычыкыланан иэрийээччи буолла. Биир тугэннэ тыын ылан: «Миитэрэйтэн кулэбин, ыыт чмооо» - диэн хаhыытаата. Оппороох да а5ылаата быhылаах, остуолга тиийэн киhитэ ситэ испэтэх пивотын ылан истэ. Ньургун нэhиилэ тыын ылан баран эттэ:

- Бугунну куннээ5и лошара Миитэрэй буолар.

- Ол то5о?

- Марыын сарсыарда мин кини хотуолууруттан уhуктубутум, таннан тахсыбытым уже манна кэлэн олорор этэ, кыратык абырахтанан баран киhим киирэн утуйбута. Мин буолла5а «большойдуу» ол сылбах кэннигэр барбытым. Тиийбитим картина маслом. Биир суор бэрдэ Миитэрэй хотуотун тонсуйа олорор эбит. Сразу фотоаппараты таhааран видеотыгар уhуллум, мэ кер. 

- Да ну на, бааhырбыт суор да? Кыайан кеппет дии.

- Пошел. Митэрэй хотуотуттан итирэн хаалбыт ол иhин кыайан кеппет, дальше кер кетуе5э ваще прикол буолуо. 

- Оо, да ну на, маска баран саайылынна буотта. Оо, абытай ини, сытар дии, елле что ли? 

- Итирэн утуйа сытар, мунна эрэ тыаhаабат, баран кер да5аны, билигин да сытара буолуо. Мин батарейам олорон ону уларыта кэлбитим.

- Даа, манны сам себе режиссерга ыытыахха наада.

- Бэ, айдаарыма ким эрэ тахсан эрэр.     Андрей сотторун кыбыммытынан кабинаттан тахсан кэллэ. 

- Утуэ сарсыарданан!

- Кому как, кому-то хорошо, кому-то плохо.

- Бэ5эhээ хаска дылы олордугут? Син ер айдаарар этигит дии.

- Ким билэр биэс бытыылканы саайбыппыт, хотя бутэhик зря этэ.

- Оо, айыкка ини, Миитэрэй идэтинэн еле сытар дуу?

- Миитэрэй «Гринпиистан» ыстараптанаары сылдьар.

- Бай ол то5о? - «За спаивание пернатых друзей», мэ кер – Оппроох фотоаппараты уунна.

- Бу суор тугу тонсуйар? – Андрей ейдеебекке ыйытар. - Ити Миитэрэй хотуота.

- Оо дьэ дьаабы дии, табаарыспын бугун куну быhа сиир буолбуккут.

- Точно, сиэр-туом тутуhуохпут, мстя мое будет страшное – Оппороох ытыстарын имриннэ.  

 

Дьоммут чаас курдугунан хомунан, GPS холбоон барар сирдэрин маршруттарын толкуйдаат айанныырга быhаарыннылар. УАЗ массыына мантан антах кыайан барбат диэннэр, талах быыhыгар киллэрэн кистээтилэр.      Миитэрэй Андрейга кабина5а киирдэ, атын уолаттар будка урдугэр эhэ тириитин тэлгээн онно олордулар. Таас урэх уута кыра да буоллар, онон-манан дирин сирдэрдээх ону Буоба уол будка урдуттэн олорон рациянан ыйан-кэрдэн биэрэн истэ, GPS барахсан хас биирдии миэтэрэ айаннаабыт сирдэрин ейугэр хатыыр. Ыттара массыына икки еттунэн онон-манан кестен ааhар. Соро5ор улахан уулаах сиргэ кэлэн иннэн турбахтаан баран, атын сиринэн эргийэн кэлэр. Тылын туора уобан кэбиспит гынан баран азарта сурдээх, сыапка байыллан олорор кэриэтэ буолуо дуо.  Ньургуннаах Оппороох тулалыыр эйгэни кере-кере, банкалаах пиволарын кэм да уймахтыы олороллор, абыраммыт уранхайдар саналара-инэлэрэ ырааппыт. Андрей сотору-сотору массынаны тохтотон ыстанан тахсан кумахха баар суоллары керутэлиир. 

- Хайа Андрей, туох суолун марынныттан кере5ун? – Буоба рациянан ыйытар.

- Иннибитигэр биэс таба сылдьар, ыты билигин будка5а угуохпут, анны табалары эккирэтэн сутэн халыа, эhиги учугэйдик кере олорун.

- Хорошо, будем на чеку.

- Ити дьонун санатын аччат эрэ, урэ5и биир гына айманаллар, эбэтэр будка5а киирдинэр.

- Сеп этиэм.

- Буур табаны ыта сылдьаайа5ыт ыыта этигэр барбыта буолуо. Чэ кере олороорун, икки хас биэрэстэнэн биир туора урэх кэлиэ, онно сатыы тахса сылдьыахпыт.

- Окей.

 

Уонча мунуутэ айаннаабытарын кэннэ иннилэригэр олорор Буоба ере мехсе тустэ, рациятын харбаан ылла:

- Эhэ турар, эhэ!!!

- Ханна, ханна? – массыына тохтобутугар уолаттар тура ойуокалаатылар.

Арай ейдеен кербуттэрэ инники талах арыыга урукку мас соhооччулар онорбут просекаларын ортотугар аарыма кыыл утары керен баран турар эбит.

- Ытыман! Бардын! – рация5а Миитэрэй саната иhиллэр.

- Да, пиддиэс улахан дии. - Бэрээмэ уазик са5а. - Йо ма сиэ, йо паш трес.

- Ыйылыы туруон дуо Оппороох, хаартыска5а туhэр.

Оппороох Sony зеркалкатын кофртан хостоон баран хаартыска5а туhэрдэ. Вспышка кулум гыммытыгар кырдьа5ас икки ата5ар тура тустэ. Ньургуннаах Буоба сааларын затворун тэбис тэннэ халлыр5аттылар. Кырдьа5астара моонньун уhата-уhата салгыны сытыр5алаата. Вспышка иккистээн кулум гынна, кыыллара киhи куйахата куурэр гына часкыйа туhээт иннин диэки ыстанна.   Суурбэчэ хаамыы кэринэ сири иккитэ ойоот тохтуу биэрдэ, эмиэ икки кэлин ата5ар туран эрэ сарылаата.

- Бэлэмнэн Ньургун!

- Бэлэммин!

- Саайдыбыт! – Буоба хамаанда биэрээтин кэннэ икки саа тыаhа ере хабылла тустэ. Кыыллара «hуукх» диэбитинэн эмэhэтигэр олоро тустэ, уоттаах харахтарынан естеехтерун кере-кере ойо5оhугар суулунна. Айа5ыттан хаан куугэнэ бырданалаата. Лапаахыга эрэ сыппатах киhи диэбит тустуук курдук кэлин атахатарынан сиртэн анньынан холуруктуу сытта. Андрейдаах Миитэрэй уонча хаамы сиргэ уолаттар ытар туhаайыыларыгар киирбэккэ эрэ оргууй чугаhаатылар. Кыыллара кырыктаах хара5ынан кере-кере мехсе сатыыр да хас тыынна5ын аайы оло5о ке5урээн иhэр. 

- Миитэрэй, дьэ ыккын таhаар, кереухпут кырдьа5аска барар эбит ду суох ду – Андрей ей укта. 

- Хата сепке эттин, дэриэбинэ5э биир да ыты тулуппат, дьэ бу киhилиин киирсэн кердун. Миитэрэй будканы арыйан ытын таhаарда. Саа тыаhын истибит ыт сылбыр5атык ойон та5ыста, туора-маара ойуокалаата, дьонун сирэйин –хара5ын манаата. Бары «дьэ хайыыр эбит» - диэбиттии кинини одулуу турдулар. Ыттара били кыыл амырыын сытын ылаат талахтарга ойдо, биир да тугэни толкуйдуу туспэккэ, хаамыытын бытаардыбакка ыстанан кэллэ да урбутунэн барда. Оре холуруктуу сылдьан кэннигэр баар буолла да тиистээн хаалар, кырдьа5ас хантан эрэ куус-сэниэ ылбыт курдук, мехсере кууhурдэ. Онтон эмискэ сур улаханнык тыынан ылаталаат, тебетун таска уран баран ыт урэригэр кыhаммакка сытта.  Митэрэй ытын тутан ылан баайда, уолаттар будка урдуттэн туhэн, чугаhаатылар. 

- Сэрэнин чугаhааман киитэрэйдии сытар – Андрей уолаттары сэрэттэ.

- То5о иннэ диэтин тыыммат дии? – хаартыска5а туhэрэ-туhэрэ Оппороох ыйытта.

- Ойдеен кэбиhин, кулгаа5а сытар уонна ар5аhын туутэ турар буолла5ына уол аата «последний бой» биэрээри сытар, Ньургун «контрольнайдаан кэбис».

Ньургун саатын ылан тебе5е кынаан баран ытан сайда, кыыллара таттаран ме5устэ, кулгаа5а туран кэллэ, ар5аhын туутэ сытта. 

- Ньургун уонна Оппороох остуолу тардын, чэйдэ ерун, манна эбиэтиэхпит, биhиги мантыбытын астыахайын. Оппороох бастатан туран уот отун айах тутуо этибит. 

Бары тугу гыналларын билэр дьон улэлээн хамнанан киирэн бардылар. Арай ыттара баайыллыбыт кыhыытыгар ыйылыы-ыйылыы урэн моргуйар.  

- Пахай бу кыылбыт уеннээх эбит – Миитэрэй астыы туран сиргэнэн ере ме5устэ.     Уолаттар бары аттыгар мунньуста тустулэр. Кыыл хонно5ун аннын кербуттэрэ, барыта быа курдук урун чиэрбэлэр салгынна тахсан тегуруччу эриллэн баран сыталлар эбит. Бары да эттэрэ татта.     

- Фуу б*****, оччо5о хайыыбыт? Маннык чиэрбэлээх буолла5ына били трехинелез точна баар буолуохтаах. Ону сиэтибит да уйэбит кылгыыр. Мин сосед о5онньорум сиэн турардаах табаарыhын кытары, ыарытын тулуйбакка ыйанан кэбиспитэ…     

- Хаалларар буоллахпыт дии, хата ыппыпыт да учугэй эбит.    

- Ол то5о? – Оппороох ыйытта.    

- Маннык уеннээх буола5ына себун уойбат, уонна ар5ахха

 киирбэккэ тор5оннуур, мантан чугас табаhыттар кыстыыр баазалара баар онно тиийиэ этэ, дьэ оччого иэдээни он

орор. – Андрей быhааран биэрдэ.    

- Уолаттар саатар тириитин, уеhун уонна тебетун ылыахха, таах суор-тураах аhылыга буолара эмиэ хайдах эрэ, Байанайбыт еhургэниэ.     Кыылларын астаан, эбиэттээн баран, эргэ эмэ5ирбит масс булан ол ис быылын эккэ тэбээн баран, бензинынан ыhаат уот астылар.   

 

Уолаттар будка урдугэр олорон ону манны буолары-буолбаты кэпсэтэ истилэр. Ол олорон Ньургун эттэ:    

- Да, балык сыта кэлэр. Жоска кэлэр, отвечаю.     

- Мин муннум угэhинэн тугу да билбэт – Буоба хоруйдуур. Кини тымныыга аллергиялыыр буолан мунна кыра тымныы буолла да буэлэнэр.    

- Мин эмиэ туох да сытын ылбаппын – Оппороох сытыр5алаан керер.    

- Кырдьык ноо, чуолкай балык сыта кэлэр. Субу, тыал о5уста5ын аайы балык сыта кэлэр.     

- Ыкка дылы буоллаххыный – Оппороох кулэр.    

- Кулумэ бу киhи, кырдьык сытымсах, биирдэ кабинетка олордохпуна биир табарыhым кэргэнэ киирэн докумуон ууран та5ыста. Ону бу киhи ити дьахтар ыйдаа5ыта кэлэ сылдьар диэтэ. Мекуhуу буолла, биир тыhыынча5а быра5ыстыбыт.    

- Ону ол хайдах биллигит? Ама тиийэн сыалдьатын уhулан томпонун хостуу сырыттыгыт да – Оппороох кулэн то5о барда.    

- Суох, табаарыспар телефонуу сырыттым, ону манны кэпсэтэ олорон эмээхиним заколебала, ПМСтаан ньиэрбэбин сиэтэ диэтим. Киhим ону эрэ кэтэспит курдук, мин дьахтарым ваще иллэрээ кунтэн бырахтараары гынна диэтэ. Хайыахпыный биир тыhыынчабын уран биэрдэ5им дии.    

- Да ну на, кырдьык что ли?    

- Было дело – Ньургун мичик гынар.    

- Чотко балык сыта кэлэр, Оппороох сыттаа ээ.    

- Кырдьык туох эрэ охсуллан ааста – Оппороох тобугар олордо – Да, кырдьык баар эбит.     

- Андрей, тохтоо эрэ – Буоба рациянан эттэ.    

- Туох буолла? – Андрей саната иhиллэр.    

- Ньургун, куускэ балык сыта кэлэр диир.    

- Уэhээттэн керун дьаама5а балык турара буолуо.     Уолаттар бары урэ5и манаатылар. Миитэрэй кабинаттан ыстанан та5ыста. Уна, ханас одуулаат иннин хоту хаамта. Массыына аргыый кыра гааhынан кини кэнниттэн батыhан истэ. Эмискэ Миитэрэй перекатка суурэн тиийдэ да таастары ыла-ыла ууга тамнаата. Ньургунннах Буоба ону кереет аллараанны перекаты тиийэн тааhынан буелээтилэр. Куорат таас джунгли уола Оппороох тугу да ойдеебекке будка урдугэр таалан туран хаалла.   

- Нохоо, аппайан баран туруон дуо, илимнэргин а5ал! Чэ, тургэтээ эрэ, балык куотаары гынна – Миитэрэй тааhы тамнааттыырын быыhыгар хаhытыыр.     Оппороох ейдеен кербутэ уу кып-кыйманнас балык, таастар быыстарынан хайа5ас булан бара сатыыллар. Ол эрээри балыксыттар тургэн улугэрдик перекаттары буелээн кэбистилэр. Икки перекат ортото улахан ба5айы икки дьаамалаах эбит, биирэ аhа5ас, биирэ сылбах анныгар, дьэ ол сылбах анныгар суунэ улахан дьар5аа балыктар этээhинэн тураллар эбит. 30-таах илимнэрин ылан ус гына быстылар уонна кытыыларын бууруктээн баайталаан кэбистилэр. Оппороох Буобалыын дьаама икки еттуттэн хааман кэлэн илими туhэрдилэр, кинилэр кэнниттэн Андрейдаах Ньургун эмиэ илим туппутунан кэллилэр. Миитэрэй ура5ас ылан баран сылбах аннын куйуурдаата. Дьар5аалар торпеда курдук субуруйан кэлэн илимнэргэ инэллэр. Биир уган таhаарыыга суурбэччэлии балыгы ылаталаатылар. Чаастан ордук ити курдук балыктаан дьаама балыгын лаппа а5ыйаттылар. Икки мас буочука туустаах балыгынан туолла.     

- Уолаттар хорош, септеех балыгы ыллыбыт – Миитэрэй барыта хатырык буолбут илиитинэн сапсыйан кэбистэ.    

- Ессе да бааллар дии – Оппороох тарба5ынан дьаама дики ыйар.    

- Барытын баhан ылаары гына5ын да? Онтон эhиил кэллэхинэ тугу балыктыыгын? А5ыйах сылынан уолун улатыа дии, кини тугу балыктыыр? А5ата имири эhэн барбытын кэннэ – Миитэрэй кыыhырбытын кердерен киэр хайыста.    

- Урэх балыга дэлэй ини – Оппороох еhургэнэн кытара тустэ.    

- Дьыала онно буолбатах, дьыала сыhыанна. Хас биирдиибит итинник барытын баhа сырытта5ына, туох да бу дойдуга халыа суо5а.    

- Уолаттар уоскуйун, бачча Байанай бэссибитин кэннэ айдаарсаары гына5ыт да? Хата Ньургун пятиминутката онор эрэ, Буоба биир иhиттэ таhаар, суолбутун кеннерунуэх – Андрей эйэлэhии бастакы хардыытын онордо. 

 

Уолаттар уку-*** хааман кэлэн сылбахха олордулар. Ньургун мас буочука хаппа5ар тургэн улугэрдик сибиэhэй балыгынан закусон онордо. Буоба будкаттан термостаах чэйи, хара килиэби водканы уонна перецтаах тууhу таhаарда. Оппороох фотоаппаратын ылан хаартыска5а туhэртэлээтэ. Миитэрэй кыра уот отунна. Сиэри туому тутуhан баран, кыратык аhаатылар, улахан сана-инэ суох.   

 

А5ыйах километр уэhээ урэх устун тахсан баран, хонуктуурга быhаарыннылар. Миитэрэйдээх Андрей сарсынны маршруту толкуйдуу GPS уонна карта ылан баран будка5а киирдилэр. Ньургун ас буhарыытынан дьарыктанна, Оппороохтоох Буоба уу бастылар, уот отуннулар, остуолу тартылар. Кэмниэ кэнэ5эс «старейшиналар» остуолга чугаhаан мунньах са5алаатылар.  

- Дьэ уолаттар, сарсын маннык буолабыт. Мин уонна Буоба улахан саалах дьон бу керер расспадаккытынан ере тахсыахпыт – Андрей кэннин диэки ыйда. Уолаттар бары ыйар сирин керен баран сал5ыы истэ олордулар. 

- Атыттар урэ5инэн уэhээ та5ыстаххытына икки куэл баар онно кус бе5ете мустубут буолуохтаах. Эhиги сыалгыт-соруккут олору сэриилээhин. Ким туох этиилээх?

- Куэллэр бэйэ-бэйэлэриттэн тоhо ыраахтарый? – Ньургун ыйытта.

- GPS кердерерунэн 150 миэтирэ кэринэ.

- Бэрт эбит, икки аны хачайдаан ылыахпыт.

- Ол аата хайдах? 

- Кус хайа быыhыгар сразу ере тахсан барбат, чугас уу баар буолла5ына онно кеhен биэрэр. Ону икки анны олорон сэриилиигин, ийэлэрин ыллаххына, о5олоро терут барбаттар. Ессе таас мородута игин баар буолла5ына тааhынан тамнаан ылыахха сеп. 

- Эчи харыаны, твои слова да Богу в уши.

- Чэ, ас буста аhыахайын, сарсынныны сарсынны кердерее.

- Хата иннэ диэ.   

 

Сарсыарда эрдэ 4 чааска Ньургун туран чэйин, бэ5эhээнни ас тобо5ун уокка уурда. Урэххэ киирэн сууна турда5ына уолаттра биир-биир туран кэллилэр. Улахан саната-инэтэ суох аhааhын буолла. Андрейдаах Буоба сааларын керунэн баран, кыратык ыhык ыллылар – килиэп анара, 1 баанка тущенка уонна термоска чэй. Сиэптэринэн таас кэмпиэт угуннулар. 

- Чэ, уолаттар биhи бардыбыт, эhиги эмиэ улаханнык аралдьыйбакка аттанын.

- Окей.

Уонча мунуутэнэн уолаттар то5ой кэннигэр киирэн кестубэт буоллулар. Ньургуннаах Оппороох остуолу хомуйдулар.  - Да Оппороох.

- Тугуй?

- Ойеену учугэйдик оностон барыахха, уонна биир иhити ылыахха.

- Эс хайдах общак арыгытын ылыахпытый.

- Миэхэ биир спирт баар онтон ону уулан общакка туруоруохпут буолагга дии.

- Оо защибись, давай оччого биир «Зеленай марканы илдьэ барыахха», закуска5а тугу ылабыт?

- Тущенка, сайра, сыа баар буолуохтаах уонна лук, ки

лиэп. 

- Сеп, давай эн ону барытын уктаар.

- Айдаарыма Миитэрэй рюкзагар саната инэтэ суох уган кэбиhиэххэ - Ньургун уэнэ тиллэн ымас гынна.

- Дьаабы да киhигин.

- Не я такой жизь такая.  

 

Миитэрэй, 12-лээх МЦ 21-12 саатын таhааран цевьетун уhулла. Кете5е бе5ете киирбит. Саа арыыта, трэпкэ, чуумпуур таhааран аргаайдык ыраастаабытынан барда. Кинини керен Оппороох пластиковай кейстан «Benelli Comfort» сааны таhааран эмиэ ыhан ыраастаабытынан барда, толкуйдаан баран чогун уларытта. Ньургун кинилэри уэннээх харахтарынан кере-кере Миитэрэй рюкзаагар тиийэн ыhыгы уган кэбистэ. Онтон кэлэн бэйэтин саатын Сайга 12С ылан крышкатын арыйда. 

- Уолаттар, керун бу – диэн баран саатын казеннай чааhын диэки куускэ урдэ. Кете5е бе5ете ытыллан та5ыста. – Манан мин саам ыраастанан бутэр. 

- Саа5ын сууйбаккын дуу? – Оппороох соhуйар.

- Это же система калаш, саас ууга туhэн баран баччаанна дылы сууйбакка сылдьабын да, вешь отвечамбо.

- Серьезно чтоль?

- Кнешно, саас таhааран баран куhун хойуут ыраастааччыбын, консервациялаан, бадаараанна тустэххэ конечно ыраастыахха наада, а так нормально сылдьар. 

- Чэ, уолаттар аргаайдык айанныах, куэллэрбитигэр дылы 8 километр.

- Аргаайдык тиийэр инибит.  

 

Куэллэр ыраахтан икки улахан сиэркилэ курдук кылбачыйаллар. Икки чаас кэринэ хааман тиийбиттэрэ, бэтэрээ куэлгэ икки улахан уер кус олорор эбит. Миитэрэй биноклу ылан манаата. 

- Бэтэрээ уер – Туой баттахтар, аннарааннылара чуккуйдар быhылаах.

- Оксиэ, дьэ хайдах былааннаахтык киирэбит? – Ньургун кэтэ5ин тарбана-тарбана ыйытта. 

- Так, бу куэллэр сиэнинэн холбоhоллор эбит, бааhырбыт кус барыта онно симиллиэ. Ньургун аннараа куэл тебетугэр тиийэннин тур, Оппороох бу куэл тебетугэр ту

р субу манан киирэн, мин утары отунан хаххалатан киирэн ытыам, син тэйис да биир эмэ хаалар ини. Кустар кэллэхтэринэ харса суох куэрэтэн иhээрин, кыаллар буолла5ына ийэлэрин таба саттаан. Рюкзактары барытын манна халларыахха, син ер бодьустаhарбыт буолуо. Оппороох биир рацияны Ньургунна биэр, биири мин ылыам, ытаргар киhини керен ытаар. Ньургун антах тиийдэххинэ биллэрээр. Чэ, хамнаныах. Ньургун рацияны ылан гарнитуратын холбонно кулгаахха иилиннэ.

- Хайа иhиллэр да?

- Иhиллэр, чэ, давай, кытаат.

 

Чаас анаара кэриэтэ хааман Ньургун тугэх куэл тебетугэр тиийдэ. Аара хааман иhэн соруйан кустарга кестен биэрдэ, кустар аргыый на5ыллык устан Миитэрэй уэмэн киирэхтээх биэрэгин диэки чугаhаан биэрдилэр.

- Миитэрэй мин на месте, как понял прием – Ньургун саната рация5а иhилиннэ.

- Давай, мин билигин са5алыам – Миитэрэй Оппорооххо сапсыйда уонна курткатын уhулан рюкзактар урдулэригэр бырахта. Батарантааhын ыга тардынан баран, суусчэкэ миэтирэ бастакы отторго дылы уэмэн киирдэ. Чугас уер Туой баттахтар буолан биэрдилэр, аа5ан кербутэ 70-тан тахса кус баар эбит. Предохранителин флажогун аллараа баттаан баран кынаан керде. Сыыллар анардаах уемуу кэнниттэн сурэ5ин тэбиитэ битийэн олорор. Миитэрэй тыын ылан уоскуйа сатаата, онтон эмиэ кынна керде.  Оппороох 200 миэтирэй тэйис окко саhан олорон биноклунан барытын кере олордо. Эмискэ кустар ортолоругар уу ере хабылла тиустэ, онтон ессе биирдэ, тугу да кууппэккэ олорбут кустар уреэ-тараа кеттулэр. Саа тыаhа хойуутаан кэллэ. Миитэрэй кетен таххыыларгар ессе устэ ытан икки куhу хаалларда, дьэ уонна харса суох ботуруон ииттэн баран отугар теттеру дьылыс гынан саhан хаалла.  Тыалга кехсунэн олорбут Оппороо5у кустар олох кербутунэн кэллилэр. Киhибит кустарга дылы 50-чэ миэтирэ хаалбытын кэннэ ойон туран ытыалаан барда, соhуйбут кустар эрийэ тутан анны Ньургун диэки ыстаннылар. Оппороох бастакы ытыытыгар биир куhу моонньун быhа ытан кэбистэ, иккис уонна уhус ытыыта кустар чугастара бэрт буолан буулдьалыы аастылар, тердус ытыытын толкуйдаан кынаан кехсулэрин кердербут кустары кэннлэриттэн ытан ессе биири хаалларда, онтуката бааhыран туспутун бэhис ытыынан добавкалаата.

 

Ньургун куутэ олордо5уна чуккуйдар уэрдэрэ кини иннинэн эрийэ тутта. То5уста ытар саалах киhи ботуруону харыстаабата, ус куhу аахтара туhэрдэ да иккитэ бааhыран тустулэр. Санардыы иттэн бутээтин кытары анны Туой баттахтар кынаттара сирилээн кэллилэр. Ньургун тииhин быhыынан иhиирэн ыныран ылан туhаайан туран ытыалаата. Харааччы иирэн хаалбыт кустар теттеру ыстаннардылар, ийэлэрин Миитэрэй бастакы ытыыларгыр хаалларбыт буолан уруэ-тараа кеттулэр.  Кустар ити курдук икки куэл икки ардыгар туэрт улахан эргиир онорон баран нэhиилэ ере тахсан со5уруу диэки туhэ турдулар. Куерэттигэс булчуттарбыт хас эргиир аайы сыыhа туттубатылар. Ессе биир чаас курдук, бааhырбыт кустары сиэннэ уурэн киллэрэн ыллылар уонна хонууга туспутэрри буллулар. Уопсай кус ахсаана отут биэс буолла. Кустарын тэлгэтэн хаартыска5а тустулэр. 

- Дьэ уолаттар кыратык эбиэттээн баран аттаныах, тиийэн дьоммут кэлэ иликтэринэ ас астаныа этибит, биирдии чуккуйу буhарар инибит, Ньургун аскын хостоо эрэ. 

- Онтон ас барыта эйиэхэ баар дии.

- Миэхэ даа? – Миитэрэй рюкзагын хаста – Оо, йопашмат, ол иhин да5аны ыарахан эбит дии. Мэ ***** астаа - диэн баран рюкзагы Ньургунна бырахта.  Ньургун кулэн ыгыста-ыгыста аhын таhааран остуол тэрийдэ уонн бытыылкатын ойутан таhаарда. Бары чугаhаан аhаабытынан киирэн бардылар.  

 

Буобалаах Андрей урэх икки еттуннэн арахсыбыттара чаас анара буолла, ол гынан баран бэйэ-бэйэлэрин сутэрбэттэр. Андрей арыый да урдук сиринэн хааман иhэр. Таастарга уктэммэккэ, сымна5ас мох устун хаама сатыыллар. Ол баран иhэн сири-дойдуну, суолу-ииhи кере иhэллэр. Андрей улахан ба5айы водопадка кэлэн иннэн хаалла. Уу тыаhа ынырык, уэhээттэн кердеххе киhи мэйиитэ эргийэр урдугэ. Буоба диэки кербутэ киhитэ кинини биноклунан кере турар эбит. Андрей илиитинэн «эргийэ бардым» - диэн знак биэрдэ, табаарыhа ейдеебутун кердерен сапсынна. Водопад уэhээ еттугэр тахсан перекатынан туораата, тохтоон уу истэ. Уута ып-ыраас уонна тыбыс тымныы.  Буоба уол Андрей кестубэт буолбутун кэннэ аргаайдык хайатын дабайан истэ, сотору-сотору киhитин диэки хара5ын быра5ан ылар. Биир ол курдук тугэннэ хара5ын кырыытынан туох эрэ хамнаабытын керде, хаампытын кубулупакка тебетун оргууй эргитэн кербутэ, Андрей еттунээ5и хайа5а туэрт чубуку кинини одуулаан а5ай тураллар эбит. Буоба теттеру-таары хаамыталаата чубукулар диэки кербекке эрэ, саатын ылан планкатын 200 метрэ5э туруорда. Ол быыhыгар илиитинэн далбаатан ылар, ункуулур курдук туттанныыр. Туораттан кербут киhи: «Бу сордоох иирбит» – диэ этэ.  Ол гынан баран Андрей водопадын эргийэн кэлэн, табаарыhын керен тута ейдуу биэрдэ. Буоба кинини керен саатын уоhунан чубукулар ханан туралларын ыйан ылла «ункуулурун» быыhыгар. Чубукуларбыт били нуучча ес хоhоонугар баар баран курдук, хаhан да кербетех кыылларын керен баран турдулар.  Андрей камуфляж курткатын капюшонун кетен баран, уэмэн киирдэ. Биир улахан тааска кэлэн быган кербутэ, 150 миэтирэлээх сиргэ арыый аллараа тураллар эбит. Саатын маска уран, тыынын кеннерде уонна кыннаата.    Буоба уол саатын прикладын санныгар уран бэлэмнэннэ. Саанан ытыы мишень буоллун, хамныы сылдьар сыал буоллун син биир ытаачыттан элбэ5и эрэйэр. Саа5ын, сыалгар дылы тоhо ыраа5ын примерно билиэхтээххин, уонна оттон нууччалыы эттэххэ «навык» баар буолуохтаах. Дьэ онтон хайа5а сылдьан ытыы булчуттан ус тегул элбэ5и ирдиир. Наар уэhээ хаммыы буолла5ына киhи тыынын ыларыгар эрэйдээх, урдук чыпчаалага та5ыстаххына салгынын тиийбэт буолааччы. Уэhээттэн аллараа ыттыы уонна ала

рааттан уэhээ ытыы олох атын буолаллар. Кене сиргэ киhи примерно 300 метрэ диэбитэ хайа5а 500 да буолуон сеп 200 да буолуон сеп. Ити курдук уолаттарбыт Буоба саатын 200 метра5а туруоран баран сылдьар Андрей 100 метра5а.

 

Буоба Андрей билигин ытара буолуо диэн баран бэйэтэ эмиэ кынаата. Ханас еттунээ5и баран туеhун аннын керен баран тардан кэбистэ. Андрей тэннэ ытыспытынан барда. Бараннар ону эрэ кууппут курдук очуос ненуе эттугуэр дьылыс гынан хааллылар. Андрей хайатын биир еттун суурэн тиийэн кербутэ ус чубуку хайа быарын устун суурэн а5ай эрэллэр эбит. Кынаан кербутэ аhары ыраахтар. Андрей аргаайдык чубукулар ыстаммыт сирдэригэр тиийдэ. Лабыкталартан тутуhа-тутуhа алараа енейбутэ, биир чубуку илин ата5ын быhа ыттаран баран сытар эбит. Киhи тыаhын истэн мехсен керде да ыарыыта бэрт быhыылаах. Андрей онтон мантан тутуhан трофейыгар тиийдэ, кыратык туран толкуйдуу туhэн кыылын эмэhэ5э тэбиэлээн туруорда уонна ына5ы уурэр курдук уэhээ куэйэн таhаарда. 

 

Буоба уол хайаттан аллараа тустэ, урэххэ киирэн уу истэ, ыhыгын таhааран аhаата. Сотору со5ус уэhээттэн таастар тыаhаабыттарыгар хантайан кербутэ «бостуукпут» иннигэр чубукутун «уктан» иhэр эбит. Инник эрэ хартыынаны кереем диэбэтэх Буоба чэйигэр чачайа сыыста. 

- Хайа ноо чабанныы сылдьа5ын дуу?

- Айка да со5отох уэhээттэн соhон туhэрэр. Хаамар кыылы хаамтаран а5алла5ым дии.

- Учугэйдик толкуйдаабыккын, дьэ уонна хайдах дьаhайабыт «идэhэбитин», суускэ биэрэбит дуу, табаны елерер курдук сунньугэр быhахтыыбыт дуу?

- Ол туhунан толкуй да суох – Андрей кэтэ5ин тарбанна – Онтон хачиктар хабар5атын быhаллар дии. 

- Чэ, быс мин керуем.

- Эмиэ хайдах эрэ, тыыннаахтыы быhар, киhи илиитэ-ата5а барбат.

- Чэ, туораа, муоhа син биир кыра – Буоба саатын ылан кынаата, Андрей куота хаамта.   

 

Кусчуттар базаламмыт сирдэригэр кэлэн ас астаатылар, уолаттарын куутэ таарыччы хартылаатылар. Таах олоруохтаа5ар ботуруонна киирсии буолла. Ньургун ус пачканы сууйтэрэн баран сиргэ силлээтэ.

- Дьаабы дьоннут дии, табаарыскытын кустуур ботуруона суо

х хааллардыгыт.

- Онтон быйыл ким сэттэ блогу тарелка ытыытыгар бараабытай?

- Дьахтарым итак айдаарар, саатар эн хаадьылаама.

- Сотору Дарбас Аппуонньа кэлэр уhу, сакаастыахпыт буолла5а дии.

- Ол кимий? – Оппороох билбэт аатын истэн ыйытта.

- Ярославского охот ма5аhыын тойона.

- Ээ, били телевизорга саа туhунан кэпсиир уол диэ.

- Аhа кини.

- Ол манна хайыы кэлэрий?

- Бу Миитэрэй уэлэннээ5э, конечно бултуу кэлэр буолла5а дии. Да Миитэрэй Оппуоньалыын учугэйдик билсиhинэрээр эрэ, нарез ылыам этэ киниттэн. 

- Базара нет, кэллэ5инэ билсиhиннэрэн бе5е буолла5а дии. Ханнык сааны ылаары гына5ын?

- Вариантов море, денег шиш, Оппороох куоракка киирдэхпинэ харчынан кемелеhеер эрэ ба5ар харчым тиийиэ суо5а. 

- Ба5ар буолан туhэн, сырыы аайы тиийбэт дии.

- Чэ,чэ ээх киhи эрэ «олигарх» буолар.

- Пошуол олигархтаах ээ.

- Ити буолан туох сааны ылар буоллун?

- Сразу икки лицензияны оноробун, бииригэр 308, бииригэр 223 калибрдаахтары ылыахпын ба5арабын. 

- Ити туох улахан калибрдарын кэпсээтин – Миитэрэй ейдеебете.

- Аан дойдуга икки араас калибрдар бааллар, НАТО уонна страны Варшавского договора диэн ол биhиэнэ. 308 НАТО киэнэ биhиэнинэн 7,62*51 буолар оттон 223 – 5,56.

- Онтон марката ханныгы ыла5ын?

- Мин «Сайгаттан» атын сааны билиммэт киhибин «Сайга» ылар инибин.

- Да ну на, нафиг «Сайга», 308 «Вепрь» ыл, вот это вещь.

- Наhаа ыарахан уонна приклада хомуллубат. 

- Ок дьоммут иhэллэр, а5ал эрэ биноклу, Ньургун чэйгин, аскын дьаhай – Митэрэй ере эккирээтэ – Красавчиктар сугэhэрдэригэр толору сукпуттэр.

- Билээ, арай буур тайах саайбыт буоллунар, мантан туун таhа барабыт ээ. - Хайыахпытый барар буоллахпыт дии. 

 

Уолаттар кэлэннэр икки еттуттэн омуннаах кэпсээhин буолла. Ити курдук булт адреналина хаанныттан тахса илигинэ «разбор полетов» онорор, тымныы кыhын сылаас квартира5а олорон хаартыскалары кере-кере саныырга наhаа учугэй буолар.  Аhылык кэмигэр ону-маны кердее5у кэпс

этии буолла. Оппороохтоох, Миитэрэйи «сиэтилэр», уолаттар ааспыты санаан тэннэ кулсэллэр эрэ. Ол олорон Миитэрэй эттэ:

- Ньургун, дорожнай знак туhунан кэпсээ эрэ.

- Дьэ, кырдьык да5аны кэпсээ эрэ – Буоба поддержкалаата.

- Дьэ эрэ, туох эр сана кэпсээн быhылаах – Оппороох коньяк кутуллубут стопаригын сылытардыы ытыhыгар кистээтэ.

- Чэ, са5алыым. Бу сааскы куска бу олорооччулартан Оппороох эрэ суо5а. Сылдьыбыт дьон билэллэр. Бу саас наhалааhын буолбута. Арыгы кун аайы дэлэй кэлэ турар, кус суох, бары итирии-кутуруу. «Маннык буолла5ына табыллыбат» - диэн субэ мунньах онордубут. Сарсынны кунугэр дьиэбитигэр тар5астыбыт. Андрей табаарыhыгар Хабырылла5а тиийэн этэр:

- Манна до5ор-табаарыс наhаа элбэх, син биир арыгы булан иhэбин, хана эрэ саhыахпын наада - диир Хабырылла5а.

- Да, ыл тохтоо эрэ, эн дорожнай знак туhунан кэпсиэх буолбутун батта. 

- Мэhэйдээмэ кэпсээтин ээ.

- Сал5ыым. Хабырылла бэйэтэ уэhэ туола сылдьар киhи ини уэрэ истэр. Массыынатын собуоттур, а5ыйах илими булар, биир бытыылка абырах уонна биир балтаралаах бытыылка пиво ылар, кыра ыhык тэрийэр. Андрей биирдэ ейдеебутэ беhуолэктэн тахсан эрллэр эбит.

- Тугун тургэнэй теттеру тыа5а хайыhынарбыттара – диэн иhигэр ботугуру-ботугуруу пиво иhэ олордо.  Биир кестеех сири ер гыныахтара дуо, начаас ойутан кэллилэр. Пиволарын тобохтоотулар. Андрей мантан кес анаарыттан ордук сиргэ Баатама Эбэ5э соболуу барыахтаах, таарыччы курс реабилитации ааhар. Хабырылла табаарыhыгар тахсан эрэhиинэ лодкалаах, ыhыктаах сугэhэрин суктэрэн биэрдэ.

- Чэ ус кунунэн, ол эбэтэр чэппиэргэ баччаларга кэлээр – Андрей илии тутуhан баран, карабинын кеннерунээт айанныы турда. Хабырылла кэннитттэн кириэс охсо хаалла. Массыынатыгар олорон табах уматтан баран иннин диэки кербутэ ус туох эр суолга тахсан кэллэ. Хабырылла хар

а5ын сотто – сотто керде, кыыллара суолга тахсан баран биирдэрэ биир урдугэр ыктыбытынан киирэн барда. 

- Андрей, кээл-кээл, суолга кыыллар та5ыстылар – Хабырылла хаhыытаата.

Андрей иhиттим –иhиппэтим диэтэ да теттеру дул5алар быыстарынан сугэhэрин уhулбакка буут быстарынан ыстанна. Оо, кербут киhи баар ини.  Трасса5а суурэн тахсыбыта кырдьык 300-400 миэтирэлээх сиргэ ус туох эр сылдьар. Карабин планкатын 300 туруоран баран кынаан керде да туhа суох. Сурэх тэбиитэ эбиитин елеттеруу. 

- Массыынан люгун ас, уонна чугаhыахха – диэн хамаандалаата. Хабырылла Паджератын харан хаалбыт люгун арыйа олородо5уна кэннилэриттэн биир УАЗик ойутан та5ыста. Сиргэ силлээhин буолла, хата УАЗиктара аттыларыгар кэлэн тохтоото. Табаарыстара Буоба уол даачатыгар хортуоска олордо баран иhэр эбит.

- Баар этэ – Буоба мучук гынар уонна сылаас коньягын антах анньан кэбистэ.

- Аанын куускэ саппытыгар, уолаттар куйахалара куурэн ылла. Буоба уол техаскай шериф курдук аргаайдык тахсан быылын тэбэннэ, ейдеен кербутэ уолаттара ыныран сапсыйа а5ай олроллор эбит. Массыына кэннин аанын аhан олороотун кытта Хабырылла гаазтаан кэбистэ.

- Туох буолла?

- Кер ол кыыллар та5ыстылар. Буоба дьэ ейдеен кордо.

- Хабырылла суусчкэкэ миэтирэ тиийбэккэ тохтоор, Андрей саа5ын суускэ туруор.

- Оо, арба да5аны – Андрей планкатын хаhыста. А5ыйах секунданан джип суусчэкэ миэтирэ5э тормозтаан сайда, Андрей инник диэки инерциятынан баран кыратык келеттен ылла нэhиилэ ор5остон тахсан кынаан истэ5ина Хабырылла хаhыытаата:

- Ытыма, ытыма борооскулар. Андрей ейдеен кербутэ, кырдьык борооскулар эбит, Буоба кэннин сиденья5а сытан эрэ иhин тарбана-тарбана куллэ. 

- Да, Буоба, табаарыс эрэ буолларгын кимиэхэ да кэпсээмэ, сеп?

- Эс, я могила – Буоба туэhун охсунна.

- Ол буолан кэпсээтэ дуу – Оппороох ыйытта.

- Онтон бу ким кэпсээбитин уус-уранныы олороро буолуо диигин – Ньургун хоруйдаата.

- Да, оттон причем тут дорожный знак – Андрей ыйытта.

- Арба да5аны, бу куhун Хабырыллалыын туртастыы баран истэхпитинэ, киhим ыйытта: «Кер, бу хайа акаары 12 километрга «Осторожно домашние животные» - диэн знагы ыйаата?».

- Ити Андрейдах эйиэхэ ыйаабыттара – диэммин кырбана сыыспыттаахпын. 

- Пошуол елка ону манны айаннын – Андрей остуолтан киэр хайыста, уолаттар харахтарын уутун сотто-сотто кулэн кычыгыраhа олордулар.

  • 9 сентября 2013 г., 23:43
    Tat-Yana   Пожаловаться

    наьаа утуктаатым... сарсын аа5ыам)

  • 21 декабря 2013 г., 23:07
    Василий3   Пожаловаться

    Аныгы дьон кэпсэтиитэ кырдьык инник, ону хайдах эрэ ааҕар олуона баҕайы, сыыс тыла наһаа элбэх. Онтон атын дьэ байанайдаах уолаттар эбит.

Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться
с помощью аккаунта в соц.сети
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации