home
user-header

                        
                        
Нууччалыы билбэккиттэн кыбыстыма! Ийэ тылгын билбэт буоллаххына, дьэ кыбыстыах тустааххын!
15 февраля 2017 г., 00:56 365

Омук биир саамай уратыта тыла буолар. Тыла суох омук, омук аатыттан ааһар...

Уопсайынан тыл суолтата хайдах улаханын, син биир, бары билэ улаатабыт. Тылбыт хайдах туруктааҕа эмиэ биллэн, көстөн турар. Хайдах эрэ, күннээҕи олоххо сахалыы кэпсэтии туһунан суруйуохпун баҕарабын. Бүтэһик сылларга, наһаа элбэхтик манныкка түбэстим. САХАЛЫЫ өйдүүр уонна саҥарар дьон, киһи сахалыы ыйыттаҕына "Не понимаю! По русски!" дииллэриттэн. Чэ, биллэн турар, нууччалыы иитиилээх дьон баар буолар. Олору туох да диэбэппин. Холобур, маннык буолар: Балыыһа регистратуратыгар. Саха дьахтарыгар тиийэн  "Биьигини манна травмпунктан ыыттылар, бу ...", "По русски!" "Мм, вот направление из травмпункта" диэн баран көрбүтүм, бейджигар САХАЛЫЫ ааттаах эбит. Чэ, буоллун..баҕар нууччалыы иитиилээх буолуо дии санаатым. Онтон арай туран баран истэхпинэ "Айа дайа, иҥин араас дьон" диэтэ. Олох тириибиттэн тахса сыстым да буоллар саҥарбатым. Биир түбэлтэ маннык: таҥас маҕаьыыныгар. Атыыластыбыт. Кыыс "сдачаны" сыыһа ааҕан биэрдэ. Мин "Тиийбэт дии" диэтим, кыыһым кыыһыра түстэ уонна "Штаа" диэтэ. "Өссө ааҕыаххыт дуо, тиийбэт дии. Алҕас аахпыккыт быһыылаах" диэтим, кыыһым "Вы что не можете говорить по русски? И как я вас должна понимать?! Русский язык сначала учи" диэтэҕэ үһү. Сразу администраторы сурастым. Бүтэһигэр, сахалыы кимнээҕэр үчүгэйдик билэр кыыс буолара биллибитэ. 

Чэ итинник курдук түгэн элбэх. Биир ыйытыы: "Тоҕо?" Ким эрэ атын курдук көстө сатаан дуу, сахалыы саҥарар номнуо мода буолбатах дии санаан дуу, кыахтаах курдук көстөөрү дуу...сабаҕалаатахха, баһаам буолан тахсар.

Аны биир төттөрүтүн нууччалыы үчүгэйдик билбэт чугас табаарыстаахпын. Кини бэйэтэ тыаҕа улааппыт оҕо, олоҕо кыһалҕалааҕын иһин оскуоланы ситэ бүтэрбэккэ, тыаҕа үлэлии барбыт. Кини билигин манна куоракка баар. Сороҕор нууччалыы үчүгэйдик билбэтиттэн санааргыыр, элбэх табыгаһа суох түбэлтэҕэ,  түгэҥҥэ түбэһэр.Ол эрэн дьэ сахалыы олох үчүгэйдик саҥарар. Бу уол курдук нууччалыы билбэккэ сахалыы саҥарыаххайын диэбэппин. Нуучча тылын убаастыыбын, иккис тылбыт буоллаҕа. Ол эрэн нууччалыы билбэт дьонооҕор, төрүт тылларынан саҥарыан баҕарбат дьон кыбыстыах тустаахтар. Төрүт тылгыттан аккаастанан ырааппаккын.

Саха тыла улуу тыл, саха тыла ийэ тылбыт. Таптыаххайын, харыстыаххайын. Ыраастык сахалыы саҥарарга дьулуһуох


Избранное
  • 15 февраля 2017 г., 01:32
    karapot   Пожаловаться

    Дьикти эбит. Мин итинниккэ хаhан да түбэhэ иликпин, хата төттөрүтүн нууччалыы саҥаран иhэн сахалыы кэпсэтэн киирэн бардахпына үөрэллэр, хата сахалыы билэр эбиккин дуу диэн. Регистратураҕа да, уулуссаҕа да, сахалыы кэпсэтэрин ордук эйэҕэстик иhиллэр курдук, вежливее, нууччалыы эттэххэ. Радионнан диктордар сатаан сахалыы сөпкө саҥарбаттара хомотор. Эфиргэ кэлбит ыалдьыттары этэ да барбаппын, ордук тойон-хотун ааттаахтарбыт, нууччалаа да нууччалаа, тиэрэ-маары тыллаhан, аараттан истэ-истэбин кыбыстабын. Дьон сахалыы аахпат, эйгэбит үксүн нууччалыы, ол иhин тылбытын умнабыт, татымнык туттабыт. Дьон билбэт тыла наhаа элбээтэ. "Словарь диалектных слов якутского языка" диэн тахсыбытын аахпытым, киhи соhуйуох, мин эбэлээх эhэм туттар тыллара онно баар этилэр, ол аата билиҥҥи дьон туттар тыла уларыйбыт, аччаабыт (сужение лексикона), тыаттан, алаастан тэйбиппит эмиэ охсор, холобур, урут булт кэмигэр туттар тэриллэрин ааттарын билигин билбэппит, улуу суруйааччыларбыт айымньыларын толору өйдөөбөппүт, тылдьыт наада курдук. Дьэ итинник. Хайдах, тугу гынан уларытыахха сөбүй? Мин биир бэйэм билбэппин...

    • Автор
      15 февраля 2017 г., 01:45
      bozhedonova7   Пожаловаться

      karapot, саамай сөпкө этэҕин. Дьэ, инниккитин хайдах буолан иһэр. Юнесколар эппиттэрэ туолуон сөп курдук буолла диэн куттанабын. Кыра оҕо, оскуола оҕото үгүстэрэ нууччалыы  саҥарар. Кырдьык, икки тылы наһаа бутуйан саҥараллар. Республикабыт титулламмыт кэрэ куолара бааһынайдаан саҥаралларын элбэхтик иһиттим. Хаһан эмит саха сахалыы саҥарбат күнэ үүннэҕинэ иэдээн дии... 

      • 15 февраля 2017 г., 01:53
        karapot   Пожаловаться

        bozhedonova7, дьэ хомолтолоох суол. Сахалар сахалыы билэр да буоллахтарына, оҕолорун нууччалыы иитэллэр. Мин оҕом нуучча детсадыгар барбыта, аата эрэ нуучча, бары кэриэтэ сахалар, ол эрэн сахалыы билэр оҕо суох, өссө бастаан утаа туоратыах курдук этилэр, кыhыыта диэн баар. Туох эрэ барыбытын түмэр күүстээх санаа наада, национальнай идея, эмиэ нууччалыы эттэххэ))

        • Автор
          15 февраля 2017 г., 08:27
          bozhedonova7   Пожаловаться

          karapot, оннук курдук дии. Хата син сахалыы киинэни ыччаты сэңээр эр буолла диэн үөрэбин. Кинигэни улахан аңара аахпата чахчы

        • 16 февраля 2017 г., 09:18
          ykob57   Пожаловаться

          karapot, уксэ дэриэбинэттэн кэлэн уэрэнэн баран улэлии хаалбыт о5олор нууччайымсыйа сатыыллар . Санааларыгар сайынныбыт диилэр быhыылаах,сордоохтор. Син биир нууччалы санарыахпын турда5а дии )). Биhи да сахалыы о5о сааспытыгар санаран кэллэхпит.Нууччалыы да учугэйдик санарабыт ) Билигин сиэним икки тылы эмиэ учугэйдик санарар. Онтон нуучча омук кырдьыгынан эттэххэ биир бэйэтин тылын билэр эрэ. Онон саха омуга тобото улэлиир диэххэ сэп.Эссэ английскай,французскай тыллары оскуола5а уэрэтэллэр улууhунан анаммыт буолла5ына. Буот ...

          • 16 февраля 2017 г., 10:51
            karapot   Пожаловаться

            ykob57, тыаттан кэлбит дьон да араастаах буолар, мин дэриэбинэлэр оннуктар-манныктар дииллэрин олох себулээбэппин, бары да тыаттан теруттээх буоллахпыт дии, хас биирдии киhи ис санаатыттан тутулуктаах, о5отун хайдах иитэрэ, туохха уерэтэрэ, ол эрэн омугу тумэр санаа син биир наада, инникигэ салайар санаа, оннук суох, аан дойду урдунэн да а5ыйах билинни кэмнэ

            • 16 февраля 2017 г., 14:13
              ykob57   Пожаловаться

              karapot, оннук,аллараа  суруйбутум курдук : "Ити киhи эйуттэн,сайдыытыттан тутулуктаах эбит диэн саныыбын" )) 

      • 15 февраля 2017 г., 16:59
        ykob57   Пожаловаться

        bozhedonova7, "икки тылы наһаа бутуйан саҥараллар" Ити киhи эйуттэн,сайдыытыттан тутулуктаах эбит диэн саныыбын. Эйдээх дьон икки тылы буккуйбакка ыраастык санараллар ) Нууччалыы да,сахалыы да ыраастык. Онон ити икки тылы буккуйар дьону киhи аhынар ! 

    • 15 февраля 2017 г., 08:33
      tuuyas   Пожаловаться

      karapot, оруобуна суруйбуккун, мин интириэьинэйэ да суох буоллар сахалыы кинигэ аага сылдьабын, онно блокнокка 2 столбикка сурунабын - билбэт тылларым уонна билэр уонна туттубат тылларым, словарнай запаьым кыччаабыт эбит.

  • 15 февраля 2017 г., 23:59
    kutlug   Пожаловаться

    Наһаа сөптөөх тема. Саха тылын аптарытыата алдьархай түстэ. Өрөспүүбүлүкэбит биһиэнэ, холобура, Уһук Илин регионнарыттан туох атыннааҕый? Ураты тылбыт эрэ баар. Ону харыстыырга хомойуох иһин судаарыстыба политиката отой сиппэт. Уонна ким да наадыйбат =( Ити суолу Россияҕа элбэх омук ааста, тылларын сүтэрдилэр: халмыктар, бүрээттэр, хакаастар уонна да атыттар. Биһи эмиэ итинниккэ тийэрдии оҥосто сылдьабыт. Уонна тугу да гыммаппыт....=(

    • Автор
      16 февраля 2017 г., 00:02
      bozhedonova7   Пожаловаться

      kutlug, кырдьык оннук:( Тура бары тылбыт "өлөн" эрэрин дакылааттыыбыт уонна туох да улахан хамсааһыны оҥорбоппут...

    • 16 февраля 2017 г., 10:56
      karapot   Пожаловаться

      kutlug, итинник эрээри, биhиги наар государство илиитин-ата5ын куутэбит, оннукка уерэнэн хаалбыппыт, билигин ким да кимиэхэ да тугу да эрэйбэт, эрэннэрбэт кэмэ, онон тус бэйэн олоххун бэйэн дьаhанан олоруохтааххын, детсадка, учууталларга, оскуола5а, государство5а сэлээннээбэккэ, дьиэ-кэргэннэр хайдах олороргун, ханнык тылынан кэпсэтэргин ким туораттан кэлэн ыйан биэриэ баарай?

  • 21 февраля 2017 г., 17:27
    Gasdrubal   Пожаловаться

    Куттаныман! Сахалар Куннэ дьулуьар кэммит кэлиэ5э... Саха сиригэр бары уу сахалыы эрэ санарар кэммит кэлиэ5э, атын омук тылынан санарбыт сахалары ууртэлиэхпит уокка ол эбэтэр тимирдээн баран ууга биитэр тас дойдуга, эьиги свидетель буолуоххут ессе ол тугэни, Улуу убайдарбыт ону ете кербуттэрэ, булан аагыапхха эрэ наада, Сахаларга Уруй! Уйгу! Айхал! ессе биирдэ турар кэммит чугаьаата, хайа кэннигэр буолбатах...

Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться
с помощью аккаунта в соц.сети
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации