home
community-header

                    
                    
Все темы
  • Все темы
  • Без темы
  • Фото
  • Новость
  • Еда
  • Своими руками
  • Путешествия
  • Другое
  • Повседневное
  • Музыка
    Төрүттэри билии суолтата (1)
    Seerkeen - 7 января 2017 г., 20:47 в САХА ЭЙГЭТЭ

    - Өбүгэ билиитэ, күүһэ күдэҕэ хайдах бэриллэрий?

     

    - Өбүгэлэриҥ төһө да быдан үйэҕэ суох буолбуттарын иһин, куруук эйигин араҥаччылыыр, көрө-истэ сылдьар, иитэр-такайар күүстэр - кинилэр. Эн кинилэртэн сыдьааннааҕыҥ быһыытынан эн олоххор толору орооһор, дьаһайсар көҥүллээхтэр. Сыыһа суолунан бараары гыннаххына, оройго охсуохтара, баҕардахтарына, суорҕан тэллэх да киһитэ гыныахтарын сөп, олох "өйдөммөт" буоллаххына, ылан да кэбиһиэхтэрэ турдаҕа. Оннук көҥүл кинилэргэ Үрдүкү Күүстэртэн бэриллэн турар. Биллэн турар, куһаҕан буоллун диэн дьаһамматтар. Барыта эн кутуҥ, өйүҥ санааҥ сырдыырын, туһалааҕы, айымньылааҕы оҥорорун, уруу-аймах уһуурун туһугар туһаайыллар. Өбүгэлэр эн үчүгэй да куһаҕан да күҥҥэр куруутун эн аттыгар бааллар.

    Ол эрээри, ол аата эн өбүгэ күүһүн илдьэ сылдьаҕын диэн буолбатах. Өбүгэлэрин ытыктыыр, билинэр уонна олоххо сырдык суолунан сыалын-соругун туруоруммут киһиэхэ өбүгэ күүһэ, кыаҕа бэриллэр. Ол күүс биэриитэ холобур ойууттарга эттэтии быһыытынан биллэр. Үгүс дьон билбэккэ да хаалыахтарын сөп. Аныгы оскуоланы бүтэрдэххинэ ону туоһулуур кумааҕы биэрэллэрин курдук, өбүгэлэр илэ дуу, түүлгэр дуу кэлэн, нокоо күүс биэрэн эрэбит, тут диэбэттэр. Хаһан даҕаны. Олох атыннык бэриллэр, биллибэтинэн. Ону киһи бэйэтэ сэрэйиэн эрэ сөп.  Ону биир эмэ аһаҕас эттээх киһи таба көрөн, оо, өбүгэлэргиттэн күүс туппут эбиккин өтөрдөөҕүтэ, туһаммакка сылдьаҕын диэхтэрин сөп.

    Читать далее 2 3 181
    Дьоҕус куукунам өҥ алааһы санатыа, Дьэдьэн, алаадьы дыргылынан тыыныа...
    -Айисена. - 5 января 2017 г., 04:15 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Читать далее 9 10 456
    манна Кимнээҕи билэҕитий?
    Etinniirebe1 - 5 января 2017 г., 00:35 в САХА ЭЙГЭТЭ

    Мин В.В. Никифоров Күлүмнүүрү эрэ биллим. Биир икки киһини сэрэйэ санаатым да, саарбахтаатым

    Читать далее 1 8 264
    биатлон
    Etinniirebe1 - 4 января 2017 г., 01:13 в САХА ЭЙГЭТЭ

    Өйүүҥҥүттэн биатлоҥҥа аан дойду Кубогын 4с этаба Оберхофка саҕаланар. Допинг айдааныгар үлтү ыһыллыбыт туруктаах бэйэбит дьоммутугар долгуйа ыалдьабыт

    Читать далее 3 126
    Саҥа саха алпаабыта уонна терминологияны сахатытыы холобура
    Alaas_uola - 3 января 2017 г., 19:22 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Хайа баҕар омук тыла алпаабыкка олоҕурар, алпаабытынан көмүскэнэр, киирии тылы уларыта тутар. Саха тылыгар, саха саҥарар саҥатыгар нууччаҕа баар буукубалары, тыллары киллэрэн саха тылын туругун мөлтөттүлэр диэтэхпинэ – омуннааһын буолбата буолуо. Аныгы саха алпаабыта (1939c) барыта холбоон 40 буукубаттан, ол иһигэр 4 дифтонтан турар. Бу алпаабыт кириллицаҕа, нуучча алпаабытыгар олоҕурбута. Бу, биллэн турар, сөбө суох быһаарыныы этэ. Ол эрэн, ити кэминээҕи Сойуус салалтата дойду иһинэн ыытар омук бэлиитикэтэ (национальная политика) кытаанаҕынан, кыра омуктары нууччатытар, симэлитэр сыаллааҕынан даҕаны, мантан ордук алпаабыт тахсыбата биллэр этэ. Бэл диэтэр, биэс бэйэбит буукубабыт (Һ, Ө, Ҕ, Ү, Ҥ) уонна 4 дифтоммут (Уо, Үө, Ыа, Иэ) киирбитигэр махтана саныаҕыҥ. Бу эргэ алпаабыт уларыйара оруннааҕын, саха тыла сайдыбытынан уонна өссө эбии сайдар кыахтааҕынан, салҕыы, кириллицаттан киирбит буукубалары (В, Е, Ё, Ж, З, Ф, Ц, Ш, Щ, Ъ, Ь, Ю, Я) ыраастыыр сорук туруохтаах. Дьэ, оччоҕо, саха тыла ханнык да термини, төһө да ыарахан киирии тылы судургутук бэйэтин тосхолугар (правило) сөп түбэһиннэрэн, хайдах баҕар уларыта тутуох этэ.

    Читать далее 2 10 281
    Долгуннар
    Alaas_uola - 25 декабря 2016 г., 10:56 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Сайдыы эстиини төрөтөр, эстии - сайдыыны. 
    Хараҥа кэннэ сырдык, сырдык кэннэ хараҥа кэлэр.

    Маҥнай ууга ким эрэ таас бырахпыт. Ол онтон долгуннар үөскээбиттэр. Долгуннар төгүрүк буолан тула тарҕаспыттар, кытылга тардыспыттар. Кэм ааһан истэҕин аайы долгуннар кыччаатар-кыччаан, сүттэр-сүтэн испиттэр. Ол кэннэ эмиэ уу-чуумпу сатыылаабыт. Дьол-сор, уу-уот, олох-өлүү, оҕо-оҕонньор, үөрүү-хомойуу, үрүҥ-хара, электрон-протон, аат-ырай... барыта биир тутулга олоҕурар эбит.

    Читать далее 4 194
    Маслоу пирамидата
    Alaas_uola - 4 декабря 2016 г., 14:09 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 1 2 334
    ”Саха дьахтар таҥаралаах“, ол эбэтэр матриархат көстүүтэ
    Alaas_uola - 4 декабря 2016 г., 00:07 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Саха Эр киһитин статуһа олус намтаан турара, эр киһилии олоҕу анааран көрүү биллэ аҕыйаабыта, үгүс эр дьон санааҕа ылларан аһыы утаҕы батыһара - бу барыта баар суоллар. Тоҕо эдэр ыаллар холбоһоот да, арахсан иһэллэрий уонна хас сэттис оҕо (сыыспат буоллахпына) аҕата суох улаатарый? Эр дьон туохтан сылтаан арыгылыылларый, үлэлиэн баҕарбаттарый, уопсастыбаҕа бэйэлэрин миэстэлэрин булаллара ыараханый? Олоҥхоҕо хоһулларынан, саха эр киһитин обраһа Ньургун Боотур уонна билиҥҥи сүүрбэ биирис үйэ эр киһитэ - чыҥха атыттар. Олоҥхоҕо Ньургун Боотур куруук кыайыылаах-хотуулаах, Орто Дойдуну быыһыыр-абырыыр аналлаах. Оттон билиҥҥи орто (среднестатистическай) эр киһи хайдаҕый уонна кинини төрүөҕүттэн хайдах "дьылҕалыылларын" анааран көрүөххэ... 

    Читать далее 7 60 1923
    Cахалыы клиптар уонна киинэлэр.
    ded.moroz. - 3 декабря 2016 г., 13:13 в САХА ЭЙГЭТЭ Закрепленный пост

    Читать далее 2 342
    Куосканы таптыыр дьоҥҥо ананар таһаарыы
    Alaas_uola - 30 ноября 2016 г., 13:57 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Куоскалар 90% токсоплазма (Toxoplasma gondii) диэн паразиттаахтар. Ол куоска тас көстүүтүттэн биллибэт. Паразит куоскаттан киһиэхэ чэпчэкитик бэриллэр. Үксүн оҕо кыра эрдэҕинэ паразитынан сутуллар. Температураланар, хотуолуур, аһаабат буолар. Ол кэннэ “үтүөрэр“. Ол эрэн токсоплазма оҕо организмын иһиттэн тахсыбакка хаалар, өлбөт. Тиһэх уһугар киһи мэйиитигэр тиийэн онно олохсуйар. Маннык ыалдьыбыт дьон куосканы аһара таптыыр, куосканы кууһа, сыллыы-убуруу сылдьар буолан хаалаллар - бу аата токсоплазма мэйиигэ тиийэн, онно олохсуйан хаһаайынын (киһини) салайар кыахтанар. Мэйиитигэр токсоплазмалаах киһи кэмиттэн кэмигэр ыалдьар (хроническай токсоплазмоз), настарыанньата күҥҥэ сүүстэ уларыйар буолар. Мэйиилэрэ эргийэр, төбөлөрө ыалдьар, былчыҥнара тардар уо.д.а. Ол эбэтэр токсоплазма киин ньиэрбэ систематыгар (центральная нервная система) киирэн мэйии клеткаларынан аһалыктанар. Бу ыарыы киһи олоҕун биллэр кылгатар, олох хаачыстыбатын түһэрэр, сэрэхтээх ыарыыларга тиэрдэр. Аныгы медицина токсоплазмоһу ситэ эмтээбэт, Саха сиригэр медицина сайдыбатаҕын билинэн туран, биһиэхэ токсоплазманы эмтиир быраас суоҕа буолуо дии саныыбын. Токсоплазма уонунан сылларга өлбөт, ардыгар киһи олоҕун тухары хаалар. 

    Читать далее 1 22 411
    Саха киһитин уонна Айыы итэҕэлин туһунан кылгастык
    Alaas_uola - 22 ноября 2016 г., 08:33 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Саха сирэ - Күн күөрэйэр дойдута. Саха киһитэ сах-саҕаттан күҥҥэ сүгүрүйэр, күнү уруйдуур-айхаллыыр. Күн эргиирин ааҕар. Күн тахсыан иннинэн уһуктан күнү көрсөр. Күн киирбитин кэннэ утуйарга барар. Ол аата күнтэн утахтанар. Күн курдук күүстээх, сырдык буоларга дьулуһар. Хараҥаттан Орто Дойду дьонун-сэргэтин араҥаччылыы-арчылыы, ыраастыы кэлбит аналлаах.

    Билигин үгүс дьон санаалара буккуллан, аныгы олох тэтимиттэн айылҕаларыттан тэйэн, атын итэҕэлгэ көһөр түгэннэрэ - баар суол. Дьиҥэ, хас биирдии киһи ханнык итэҕэли батыһара - бэйэтин туһа. Ол эрэн, арҕаһыттан айдарыллан, көхсүттэн көнтөстөнөн саха буолан күөх окко түспүт, Орто дойдуга айдарыллан кэлбит киһи Айыы итэҕэлин тарҕатаары ананан кэлэр. Атын итэҕэлгэ көспүт киһи өбүгэлэрин ситимнэрин быһар, Айыы суолуттан тэйэн улахан аньыыны оҥорунар. Күн бэрсэр күүһэ киниэхэ иҥпэт буолар. Маннык киһини былыргылар "түҥнэри төлкөлөммүт" эбэтэр "Иэйэхситин кэлэппит" диэн этэллэр.

    Читать далее 1 229
    Америкаҕа саха суола ол эбэтэр биһиги тугу билбэппитий?
    Alaas_uola - 20 ноября 2016 г., 08:49 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

     Ааспыт саас, муус устар бүтүүтүн саҕана, биир сүрэҕэ суох күн утуктуу олорон Google Maps киирэн Аан Дойду сирин-уотун көрөргө санаммытым. Дойдубун ахтыбытым бэрдиттэн Саха сирин араас күөллэрин-үрэхтэрин, бэйэм туора-маары хаампыт-сиимпит сирдэрбин-уоттарбын көрө олорон тоҕо эрэ Хотугу Америка континенын көрөргө санаммытым. Дьэ манна, киһи дьиктиргиэх иһин интэриэһинэй көстүү үөскээн тахсыбыта. 

     

    Историяҕа биллэринэн, Америка континенын арыйыыга, үөрэтиигэ, колонизациялыырга, нуучча ыраахтааҕытын дьаһалынан чуолаан Аляскаҕа уонна Калифорния штатыгар саха омук  төһө да соччо улахана суох буолбутун иһин, суол хаалларбыта баар суол. Этэргэ дылы "суруллубут суоруллубат". Чэ ол туһунан кылгастык суруйдахха маннык. 

    Читать далее 7 14 727
    Ыччат санаалара.
    Alaas_uola - 10 ноября 2016 г., 01:56 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 2 1 263
    Кытайдар, кэриэйдэр, дьоппуоннар саха устудьуонун хараҕынан
    Alaas_uola - 23 октября 2016 г., 23:04 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 9 13 596
    Сахалыы сиэдэрэй таҥаспыт кэрэтиэн...
    -Айисена. - 2 октября 2016 г., 01:21 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     Интернет ситимиттэн сахалыы таҥастаах дьон хаартыскаларын түмэн таһаарабын.

     

      

    Читать далее 11 5 1770
    Эбээм сүбэлэрэ.
    -Айисена. - 30 июня 2016 г., 01:47 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 7 9 800
    Uol og'o tuhunan
    Alaas_uola - 24 июня 2016 г., 00:20 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Bihigi - anygy üíe ycchata dener sanga kem og'oloro, ardygar ahara barabyt. Belemnge üöremmippititten, acchyktyyry, ereideneri bilbeteqpititten, kyrattan kyyhyrabyt, aímanabyt, anygy tetimi syrsybyta buolan, törüt biliitten akkaastannybyt. Baryta künneeginen oloruu... Kihi baraqsan bu kylgas kemnge ularyíara türgenin! Bert byld'ahabyt, ordug'urguubut, d'ing kyhalg'alary körböppüt, körö da sataabappyt. Beíe-beíeni siehebit, allara tardabyt, öíöhüü tuhunan etille da baryllybat. D'on-serge maígyta-sigilite ald'ammyt, uopsastyba ihitten sytyíbyt, sier-tuom umnulla byhyytyíbyt. Ügüs d'on tuoq ere yar sanaag'a yllarbyt, bary tuoqqa ere tübespeteq kihi dien serenen syld'abyt. Ol ihin alkogolizm, narkomanija uo. d. a. Bu baryta iitiitten, d'ie kergen instituta yhyllan ereritten tutuluktanara saarbag'a suoq. Qas behis og'o - ag'ata suoq ulaatar, er d'on möltüü byhyytyida. Bu mantan bosqoluoq aíylaaq tuoq uluu küüs köstüön söbüí? Qahan qaraqpyt aryllan, süreqpit söptööqtük teben beíeni-beíe bilinebit? 
    Min sanyaqpar bihigi kere angardarbyt er-d'onu kytta tengnehe satyyllaryttan, bert byld'ahallaryttan taqsar. Og'onu iíete kyra erdegitten iiter, kini bilbet, uol og'o aíylg'ata atynyn, og'oto d'aqtar-aímaq byyhygar ulaatara syyhatyn. Uol og'onu ag'ata iitieqteeq, kini oloqqo takaían, olog'u körüütün chochuían bierieqteeq. Onton sietteren, öskö Respublikabyt salaltata yraagy körör buollag'yna, bu kyhalg'any bilinieqteeq uonna Sudaarystybannaí d'ahallary, uuraaqtary ylynarga d'uluhuoqtaaq. Bu bihieqe saqalarga ere buolbakka ere, Aan Doíduga barytygar köstör ulaqan kyhalg'a. Atyn omuktar many bilinen Sudaarystybannaí programmalary ylynan üüne-saída olorollorun bihigi qolobur ongostuoq tustaaqpyt.

    Читать далее 2 4 337
    Ракеталар уонна Саха Республикатын инники соруктара
    Alaas_uola - 30 апреля 2016 г., 15:22 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

     

    Бары истибиппит-көрбүппүт курдук, бу ый 28 күнүгэр Циолковский куорат (уруккута Углегорск) "Илин" космодромуттан маҥнайгы ракета көттө, Ракета сүһүөхтэрэ Бүлүүбүт сиригэр уонна Алдаҥҥа таммалаатылар. Түспүт сүһүөхтэр дьааттаахтара, тулалыыр айылҕаҕа уонна дьоҥҥо-сэргэҕэ туох охсууну оҥоруон сөптөөхтөрө биллибэт. "Роскосмос" этэринэн, көтөр ракеталар гептили (тэҥэ суох диметилгидрозин) уматык быһыытынан туттубаттар, онон нэһилиэнньэ долгуйарыгар биричиинэ суох. 

     

    Ааспыт үйэттэн саҕалаан Саха Республиката, чуолаан Бүлүү бөлөх сирэ-уота, Сэбиэскэй Сойуус сир аннынааҕы ядернай дэлби тэптэриилэриттэн, космоска көтөр уонна байыаннай баллистическай ракеталар гептиллэриттэн, алмаас хостооһунуттан, ГЭС-тэн уо.д.а  олус элбэх охсууну ылла уонна ыла да турар. Ол да буоллар, нэһилиэнньэҕэ ситэ болҕомто ууруллубат.

    Читать далее 4 4 551
    Pro аккаунт
    Ньургуhуннар
    meic - 26 апреля 2016 г., 20:58 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 11 3 1249
    Криминальная Якутия...куда катимся...это за неделю....Якутск-город убийца???
    змееносец - 23 апреля 2016 г., 21:02 в САХА ЭЙГЭТЭ

     

    Читать далее 17 1761