home
user-header
Күндү сахам дьоно !
16 марта 2018 г., 22:38 302

     Олохпутугар-дьаһахпытыгар, култуурабытыгар, кэнэҕэски көлүөнэ ыччаппытыгар өбүгэлэрбит барахсаттар сирдэрин-уоттарын туруктаах хаалларарбытыгар улахан дьайыылаах буолуохтаах түгэн ыган тиийэн кэллэ. Бу кэмҥэ ханна үлэлииргиттэн, үөрэнэргиттэн, сулууспалыыргыттан, ханнык партияны уонна итэҕэли ылынаргыттан, эдэриттэн аарыма кырдьаҕаһыгар тиийэ эппиэттээхтик сыһыаннаһан хас биирдии саха бэйэтин гражданскай иэһин толорон куолаһын биэриэхтээх. Бөһүлүөк суруйааччыбыт Өксөкүлээх Өлөксөй “Ойуун түүлэ” поэматыгар билиҥҥи үйэҕэ хайдах олоруохтаах хайысхабытын бу курдук суруйан хаалларбыта:



Аҕыс уон аҕыс
Араас албастарын
Алкыйан ылан,
Ап гынан Салгын куппутун алыптыаҕын,
Тоҕус уон тоҕус
Кудай кубулҕаттарын
Куудьуйан ылан,
Буор куппутун буҕатытыаҕыҥ…


   Россия президенын талыы норуоппут кэскилин быһаарарга биир итинник инструмент, Өксөкүлээх эппитинии албас буоларын өйдөөн туран норуоппун сайдыыта, сирбит уоппут туһа эрэ диэнинэн салайтаран куоластыаҕын. Билигиҥҥи туругунан В.Путин уонна П.Грудинын икки ардыгар куолас былдьаһыыта тахсар чинчилээх.
    В. Путин 18 сыл салайан кэлбит кэмин кылгастык ырыттахха маннык. Россия таһымыгар сүрүн болҕомтотун байыаннай күүһүнэн өттөйүүгэ уурда. Ол курдук Чечняҕа икки сэрии, Украинаҕа уонна Сирияҕа орооһуу. Ол түмүгэр бары сайдыылаах дойдулары утары туруоран экономическай санциялары киллэртэрдэ. Американы утары аныгы сэрии сэбин оҥорууга куоталаһыы биллэрдэ. Биллэрин курдук Советскай союз сүрүн эстибит төрүөтүнэн уонунан төгүл баһыйар бюджеттаах Американы кытта сэрии сэбин оҥорууга куоталаһыыга хотторон бакроттаабыта буолар. Онон В. Путин олорор түгэнигэр Россия эмиэ ити куоталаһыыга хотторон ыһыллыан сөп. Иккиһинэн, экономикаҕа сайдыы оҥорон таһаарыы суох, аҥардас айылҕа баайын нефть, газ, чох, мас курдуктары эрэ атыылаан бюджетын толорунан уонна боруостуой үлэһит норуотка бииртэн биир нолуогу киллэрэн сулуйан олорор. Үсүһүнэн, “Вертикаль власти” олохтоон Россияҕа хаһан даҕаны үөскээбэтэх коррупцияны олохтоото. Төттөрүтүн экономикаҕа демократияны сайыннарбыта эбитэ буоллар хонтуруоллуур госаппарат биллэрдик аҕыйаан коррупция кыччыахтааҕа эбитэ буолуо.
Сахабыт сирин таһымыгар бу кэмҥэ сүтэриибит элбэх. Чох, көмүс, газ хостуур уонна электроэнергия оҥорор компаниялар акциялара олигархтар илиилэригэр киирдэ. Улахан проектарга Кытайга диэри тутуллубут сылга 30 млн т неби тириэрдэр ВСТО нефтепродка уонна эмиэ сылга 38 млрд куб м гаһы хачайдыыр “Сила Сибири” газопродка республикабыт туох даҕаны кыттыгаһа суох, арай  быычыкаайыктык үп нолуоктанан бюджетка киирэрин аахсыбатахха. Аны Алросаҕа хаалбыт акцияларбытыгар дураһыйан үөлээннээҕин оҕотун компания президенынан олорто.
    П. Грудинын программата олигархтар былаастарын тохтотон норуот былааһын олохтуом диэнинэн саҕаланар. Ол курдук сүрүн стратегическай нефть, газ, энергетика отрасларын национализациялаан государствоҕа төнүннэриэм диир. Үөһээ этиллибиккэ олоҕуран бу ордук биһиги республикабыгар актуальнай дии саныыбын. П. Грудинын программатын биир кэрэхсэбиллээҕинэн буолар кытыы сытар регионнар бюджеттарын улаатыннарыы уонна кинилэри сайыннарыы. Билиҥҥи системаҕа бюджет үбэ Москва эргин эрэ эргийэр уонна онно үксэ хаалар. Налоговой системаны уларытыахха диирэ эмиэ оруннах. Ол курдук подоходнай налог хамнаһыттан көрөн тутуллуохтаах диирэ, кыра хамнастаах киһи олох даҕаны босхолонуо диирэ сөп бөҕө буоллаҕа.
   Онон сэрии сэбинэн өттөйөр, улугурбут уонна коррупцияҕа батыллыбыт В. Путин “Вертикаль власти” олохтообут систематыттан аккаастанан Россияны уонна кытыы регионнары саҥалыы сайдыы суолугар ыҥырар П. Грудиныҥҥа куоластаан сахабыт сирэ уонна норуота сайдыытыгар олук ууруоҕун диэн бар дьоммун ыҥырабын !


Боло Уус Россия географическай обществотын, суруналыыстарын, суруйааччыларын уонна тимир уустарын союзтарын чилиэнэ, Чурапчы улууһун Хатылы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, кыраайы үөрэтээччи

 

 

 

Избранное
Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться
с помощью аккаунта в соц.сети
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации