home
user-header
Итэҕэл туһунан толкуйдаан көрбүккүт дуо?
2 декабря 2016 г., 23:02 497

 


 

Бу, киһи-аймах тыыннаах буоларыгар наадалаах сүрүн өйдөбүл ээ. Киһи-аймахха эрэ буолуо дуо – элбэх буолан түмсэн олорор үөн-көйүүр итэҕэйсиитэ суох тыыннаах буолан сир үрдүгар олороро уустук. Холобур быһыытынан кымырдаҕастары ылан көрүөҕүҥ.

Кинилэр эмиэ биһиги курдук ыалынан арахсан олороллор, анал үлэһиттэрдээхтэр, өссө кулуттары тутуохтарын сөп. Ол эрээри, кинилэр эт мэйиилэринэн толкуйдаан, маннык олордоххо табыгастаах буолсу дии санаан, олохторун оннук оҥостоллоро буолуо диир кэрэгэй. Онон итэҕэйсэн бииргэ олорооһуну өйүнэн-санаанан айбаттар. Айылҕа оҥоһуута оннук.

«Итэҕэл» диэн тылы киэҥник ылан өйдүүр буоллахха, итэҕэйсии киһи ис уорганнарын ардыларыгар эмиэ баар. Ол курдук сүрэх туспа уорган эрээри, киһи тыҥатын, эт мэйиитин, көрөр хараҕын, истэр кулгааҕын уонна атын да уорганнарын кытта биир ситимнээх үлэлиир. Бу элбэх ситимтэн биирэ эмэ сыыһа үлэлиир буолла да, киһи ыалдьыбытынан барар.

Уорганнар эрэ икки ардыларыгар буолуо дуо, тыыннаах килиэккэлэр дьиҥэ эмиэ тус-туспалар эрээри, бэйэ-бэйэлэрин кытта ситим үөскэтэн бүтүн ис уорганнары тыыннаах оҥороллор.

Билигин биһиги, киһи өйдүүр өйдөөх, саныыр санаалаах буолан, бу сир үрдүнээҕи олох муҥутуур сайдыытын чыпчаала дэһэбит. Оннук да буолуо. Ол гынан баран, ити «чыпчаалбыт» сорох сороҕор, олохпут биир сүрүн тутулун – итэҕэли, итэҕэйсиини суох оҥорор кыдьыктаах. Киһи-аймах айыллыытын быһыытынан, итэҕэйсэн бииргэ силигилии сайдар аналлаах. Онтон өйүн-санаатын быһыытынан сороҕор, киһи да буоллун, дьон-норуот түмсүүтэ да буоллун - бэйэтин эрэ иннин көрүнэн олорого дьулуһар.

Мин киһи-аймах өйүн-санаатын мас сэбирдэҕэр маарыннатабын. Мас умнаһын итэҕэл сүнньүн курдук көрөр буоллахха, мутуктара умнастан (итэҕэлтэн) чугастар. Оттон сэбирдэхтэрэ – умнастан ыраахтар. Киһи санаатын курдук чэпчэкилэр, кып-кыра салгын хамсаатаҕын аайы илигирэһэн, өй-санаа курдук ыраахтан ыраахха көтө туруох курдуктар. Көтөллөр даҕаны. Тыыннааҕымсытан эттэххэ – итэҕэлэ (умнаһа) да суох олоруохпут дэһэр курдуктар.

Итинник майгыннатан толкуйдааһынтан, биир бөрүкүтэ суох сабаҕалааһын үөскүүр. Киһи-аймах өйө-санаата мас сэбирдэҕин курдук, кэмэ кэллэ да, ама илгэлээх силиһиттэн араҕан суох буолар аналлааҕа буолуо дуо? Ол кэнниттэн, эмиэ кэмэ кэллэ да иккиһин силигилии үүнэн барар оҥоһуулааҕа буолуо дуо? Оччотугар, бу сир үрдүгэр дьон-аймах өйө-санаата хаста-хаста силигилии сайдан баран төннүбүтэ буолуой?

Избранное
Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться или зарегистрироваться
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации
Обратная связь