home
user-header

                        
                        
Дэгиттэр төрүт дохуот дьону кыратык үлэлииргэ көҕүлээбэт уонна доруобуйаларын тупсарар (Универсальный базовый доход не заставил людей работать меньше, а даже улучшил их здоровье)
12 февраля 2019 г., 17:21 588

Экспэримиэн чэрчитинэн Финляндия баһылыктара бүтэһик икки сыл тухары хас ый ахсын үлэтэ суох дьоҥҥо 560 евроҕа тэҥнэһэр дэгиттэр төрүт дохуот (универсальный базовый доход) төлөөбүттэр. Бастакы тестар түмүктэрэ баар сорох саарбаҕалааһыннары кыйдаабыттар (рассеяли).


 

Дэгиттэр төрүт дохуот (ДТД) — көтүтүүтэ суох уонна туох да усулуобуйата суох дьоҥҥо бырабыытылыстыба төлүүр харчыта. Бу төлөбүр теорияҕа итэн кэлэр элбэх бутуурдаах көмөнү солбуйуохтаах уонна ону хайдах барыыр туһунан дьон бэйэтин бас билиитигэр сүктэрэр. Бу идиэйэ Чокуур хочотугар (Кремниевая долина) биһирэбили ылбыт, ол быыһыгар Марк Цукерберг уонна Илон Маск курдук дьоннор хайҕаабыттар. Маск бу этиини наадалаах хайысха диэбит, тоҕо диэтэр автоматизация киһини улам-улам солбуйан иһэр. Ол гынан баран бу модель критиктэрэ киһи көҕүлээһинэ суох үлэлиирэ мөлтүө диэн этэллэр. Онуоха Финляндия учуонайдара ити санаа куттала суоҕун көрдөрбүттэр.

 

Финляндияҕа ыытыллыбыт икки сыллаах чинчийии көрдөрбүтүнэн, былаастартан эрдэттэн биллэр харчыны ылбыт түбэспиччэ (случайно) талыллыбыт дьон бөлөҕө, хонтуруолланар бөлөхтөн итэҕэһэ суох үлэлээбит, иннэ гынан Аан дойду экономиката улахан автоматизацияҕа көстөҕүнэ төрүт дохуот олоҕун бигэргэппит.

 

Экспэримиэн ахсынньы 2016 саҕаламмыт. Kela — Финляндия социальнай страхование Института — түбэспиччэ былаастартан үлэтэ суох пособиены ылар 25-тэн 58-гар дылы саастаах икки тыһыынча киһини талбыт. Ити пособиелары ыйга 560 евро тэҥнэһэр мэктиэлэммит (гарантированный) төлөбүрунэн солбуйбуттар, ол төлөбүрү дьоннор үлэҕэ киирбиттэриттэн тутулуга суох ылбыттар. Экспэримиэн 2018 с., ахсынньы 31 түмүктэммит, оттон бастакы түмүктэри былаастар саайтарыгар тахсыбыт. Дакылаакка ДТД ылааччылара 5 тыһ киһи ахсааннаах хонтуруолланар бөлөҕүн кытта дохуот, иллэҥэ суох статус (статус занятости) уонна бүттүүн олох тупсуу (общее благосостояние) тэҥнээбиттэр. 

 

Бастакы түмүктэртэн ДТД ылааччылара хонтуруолланар бөлөх дьонун кытта ортотунан тэҥник үлэлээбит. 2017 с. үлэ күнүнэн тэҥнээтэххэ икки бөлөх ыккардыларыгар туох да араастаһыы суох: икки бөлөх тэҥҥэ ортотунан 49 хонук үлэлээбит. 2017 с. ДТД ылааччылара хонтуруолланар бөлөхтөөҕөр ортотунан 21 евронан аҕыйах харчыны өлөрбүт. Бастакы бөлөх сүрүн дохуотун быһыытынан үлэтэ суох пособиены солбуйбут буолан хонтуруолланар бөлөх түмүккэ кыра «социальнай көмөнү уонна дьаҥ пособиетын (пособие по болезни)» ылбыт диэн оччуокка суруллубут. 

 

Специалистар этэллэринэн мэктиэлэммит дохуот дьон харчы туһунан айманарын аччатар диэн сабаҕалыыллар. Интэн сылтаан кыра стресс уонна ордук чөл олох — уонна, быһа холоон, үлэ таһымыгар (производительность) хайдах да охсубат.

 

«Чинчийиллэр бөлөх кыттааччылара хонтуруолланар бөлөх кыттааччыларыттан быдан кыра доруобуйаҕа сыһыаннаах, стресс уонна болҕомтону түмэр кыах прооблемаларын көрсүбүттэр. Түмүккэ, бастакы бөлөх кыттааччылара хонтуруолланар бөлөхтөөҕөр инники олохторугар ордук эрэллээхтэрин уонна социальнай ыйытыктарга ордук сабыдыаллаахтарын көрдөрбүттэр» — диэн дакылаакка суруллубут.

 

Naked Science

#гуманитарные_науки, #сахалыы

Избранное
Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться или зарегистрироваться
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации
Обратная связь