home
user-header

                        
                        
NASA дьүкээбил уотугар барий уонна стронций ыспыт
9 апреля 2019 г., 16:04 220

Субуота уонна өрөбүл түүнүгэр хотугу Норвегия олохтоохторо ураты экспэримиэн туоһулара буолбуттар — дьүкээбил уотугар от күөхтүҥү уонна сырдык халлаан күөхтүҥү толбоннор (пятна цвета) үөскээбиттэр уонна сотору соҕус буолан баран сүппүттэр. Бу эффект NASA AZURE проект туһаайыытынан геофизика ракетатын көтүппүттэриттэн таҕыста. Бу ракета көмөтүнэн улахан үрдүккэ триметилалюминий, барий уонна стронций кыырпахтарын ыһаллар, оччоҕо учуонайдар ионосфераҕа иитиллибит кыырпахтар (заряженные частицы) быһыыларын чинчийэргэ көмөлөһөр. Ол туһунан SpaceWeather.com кэпсиир.

NASA


 

NASA үбүлүүр AZURE (Auroral Zone Upwelling Rocket Experiment) экспэримиэн 250 км үрдүккэ дылы ионосфераҕа (E уонна F араҥаларыгар (слои)) иитиллибит кыырпахтар быһыыларын чинчийэргэ аналлаах 8 геофизика ракеталарын көтүтүөхтээх. E уонна F араҥаларга көҥүл сылдьар электроннар бааллар, олору Күн ионизациялыыр сардаҥата атомнартан «быһа тардан» ылбыт (бу процеһы фотоионизация диэн ааттыыллар). Түүн саҕаланыаҕыттан, Күн сардаҥата ионизацияны ыытар кыаҕа аччаатаҕына, электроннар уонна ионнар төттөрү «холбоһон» саҕалыыллар. Күннээҕи ионизация уонна рекомбинация цикла E уонна F араҥалар быһыылара киһи билгэлиирин сүрдээҕин ыарырҕатар. 

 

 

Геофизика ракеталарын көтүтэргэ бэлэмнииллэр (NASA’s Wallops Flight Facility хаартыската)

 

AZURE чэрчитинэн ракеталарынан чинчийии бастатан туран ионосфераҕа иитиллибит кыырпахтары тохтоло суох «булкуйар» туруору тахсар салгын параметырдарын кээмэйдээһин буолар. Сир таһымыттан ити процестар араас үрдүктэргэ хайдах баралларын чинчийэр кыаллыбат, ону таһынан сорох экспэримиэн кээмэйдэрэ теорияны кытта сөп түбэспэт. Бу кыһалҕаны быһаараары кэтээн көрөр сир үрдүгэр аэрозоллары ыһаллар уонна сиртэн кыырпахтар быһыыларын кэтээн көрөллөр.

 

 

Муус устар 5 киэһэ Андоя диэн Норвегиятааҕы куйаар кииниттэн (космический центр) икки ракетаны көтүппүттэр, олор 100 уонна 250 км маркер-һэктэри (вещество) ыспыттар: триметилалюминий уонна барий уонна стронций булкааһын (смесь). Триметиалюминий кислороду кытта холбостоҕуна люминисценцияны (химия реакциятынан үөскүүр сырдааһын) үөскэтэр, оччоҕо салгын халҕаһатын (поток воздуха) кэтиэххэ сөп. Реакция түмүгэр оксид алюминия, углекислай гаас уонна уу паара үөскүүллэр. Барий түргэнник ионизацияланар уонна чаҕылхай кыһыл былыттары үөскэтэр, ол былыттары кэтээн көрүү атмосфераҕа ионнар халҕаһаларын үөрэтэр кыаҕы биэрэр. Ионизацияламматах барий маҕаннаах-сырлык халлаан күөҕүнэн сандаарар уонна нейтральнай кыырпахтар маркердара буолуон сөп. Стронцийы булкааска нейтральнай барий сандаарыытын күүһүрдээри тутталлар. 

 

Чаас аҥаара курдук халлааҥҥа көстүбүт сандаарар былыттар быһыыларын Аломар обсерватория астрономнара кэтээн көрбүттэр. Кинилэр сүрүн үнстүрүмүөннэрэ хаартыскаҕа түһэрэр «зеркалкалар» эбиттэр.

 

N+1

#естественные_науки, #сахалыы

Избранное
Чтобы оставить комментарий, вам нужно авторизоваться или зарегистрироваться
Включите премодерацию комментариев
Все комментарии к этому посту будут опубликованы только после вашего подтверждения. Подробнее о премодерации
Обратная связь