home
user-header
    Умнуллубат саас
    ivanshamaev - 19 марта 2019 г., 20:10

    Умнуллубат саас

    1966 сыл күһүөрү сайын биһигини, сэттис кылааһы бүтэрбит үс уолу, Окоемов Миисэни, Чаҕылыыһап Уоһугу уонна миигин, Новосибирскай Академгородогар физмат оскуолаҕа ыытан кээстилэр. Хайдах туох быһаарыы барбытын биһиги оччотооҕуга билбэтэхпит. Тиийбиппит өссө биир саха уола тиийэ сылдьар эбит – Мэҥэ Хаҥалас Наахаратыттан Александров Бүөккэ. Кэлин өйдөөтөххө биһиги үһү Михаил Андреевич быһаччы кэпсэппит буолуохтаах, Бүөккэ хайдах тиийбитин бу хойукка дылы бэйэтэ да билбэт этэ.

    Читать далее 3 2 127
    Охонооһой Омуоһап кэпсиир
    ivanshamaev - 2 марта 2019 г., 19:48

    Охонооһой Омуоһап кэпсиир

    Үөһээ Бүлүүгэ суруйааччылар мунньахтара буолбут. Биир үтүө күн суруйааччылар Сэбиэскэй уулуссанан хааман испиттэр. Оччотооҕуга Сэбиэскэй уулуссаҕа остолобуой баар этэ. Онно эбиэттээн баран мунньахтыыр сирдэригэр оройуон кулуубугар баран истэхтэрэ буолуо.

    Көстөкүүн Туйаарыскай дьээбэрбит уонна иннигэр хааман иһэр Сэмэн Уруукабы эпиграммалаан бытарыппыт:

    Тамалакаан киһитэ

    Тайах курдук чоҥкунан

    Таммалатан испитэ.

    Онуоха Сэмэн Уруукап эргиллэ биэрбит да:

    Читать далее 2 122
    2019 сыл, олунньу 15 күнэ III Саха Кэнгириэһин пленарнай мунньаҕар И. Шамаев дакылаата
    ivanshamaev - 22 февраля 2019 г., 12:22

    1992 сыл ахсынньы 15 күнүгэр арыллыбыт Саха омугун I Конгреһын сүрүн дакылааччыта, народнай суруйааччы С.П. Данилов маннык тыллары эппитэ: “Бар дьоммут күн сарсын ат уорҕатыгар дуу, ат өрөҕөтүгэр дуу буолара биллибэт бу халбархай, киччим күнүгэр-дьылыгар күөнтээн кэлбит кэм-кэрдии күчүмэҕэйдэрин хайдах дьаһанаммыт этэҥҥэ туоруурбут, саха омугун сарсыҥҥы олоҕун хайдах тэринэммит төлкөлөөхтүк түстүүрбүт туһунан сүбэлэһэр баҕа санаа биһигини манна түмнэ”. Ол түгэнтэн үйэ чиэппэриттэн ордук кэм ааста. Ити тыллар этиллибит күннэриттэн бүгүҥҥү күҥҥэ диэри хайдахтаах уларыйыылар олоххо, дьон өйүгэр-санаатыгар, аан дойду тутулугар тахсыбыттарын киһи сатаан эппэт: Россияҕа федеративнай тутул олохтонуута, суверенитет уон сыла, суверенитеттар парадтарын тохтотуу, АЛРОСА-ны олигархтартан былдьаһыы, былаас бэртикээлин олохсуйуута, тыл көҥүлүн сарбыйыы, сир баайыгар “иккис күлүүс” принцибэ сотуллуута, субъектар баһылыктарын быыбардааһыны тохтотуу, Саха Республикатын Конституциятыттан “суверенитет” өйдөбүлүн сотторо сатааһын, субъектар баһылыктарын быыбардааһыны иккистээн сөргүтүү, Донбасс уонна Сирия сэриитэ, босхо гектар сокуона, коррупция ииригирэ сайдыыта, пенсия реформата, республикалар судаарыстыбаннай тылларын күөмчүлээһин, Россия Конституциятыгар уларытыы киириэхтээҕин туһунан сурахтар, субъектары макрорегионнарга холбуур былаан – бу барыта бүгүҥҥү Россия олоҕун-дьаһаҕын дьиҥнээх хартыыната. Сарсыҥҥы күн хайдах буоларын ким да билбэт. Софрон Петрович 26 сыл анараа өттүгэр эппитин курдук: “бар дьоммут күн сарсын ат уорҕатыгар дуу, ат өрөҕөтүгэр дуу буолара биллибэт бу халбархай, киччим” күннэрэ-дьыллара.

    Читать далее 2 70
    Семен Данилов Саха омук Конгреһыгар дакылаата
    ivanshamaev - 21 января 2019 г., 18:52

    САХА НОРУОТА БАРҔАРЫЫ СУОЛУНАН

    (Саха омук Конгреһыгар 1992 сыл ахсынньы 15 күнүгэр оҥоһуллубут дакылаат).

    Читать далее 1 154
    Конституционнай Сууту уонна Ил Түмэни тыытар сыыһа
    ivanshamaev - 15 января 2019 г., 17:31

    Конституционнай Сууту уонна Ил Түмэни тыытар сыыһа

    Бүгүҥҥү күҥҥэ Конституционнай Сууту мөлтөтөрү да, Ил Түмэни уларытары да сыыһанан ааҕабын. Бу боппуруос бэйэбит испититтэн сайдан тахсыбыт буолбакка үөһэттэн соҥнонуллубута көстө сылдьар.

    Быйыл күһүн Чечня баһылыга Кадыров уонна Ингушетия баһылыга Евкуров икки республика икки ардыгар баар кыраныыссаны уларытар туһунан дуогабарга илии баттаабыттара. Дуогабар ингуштарга олус ночооттооҕун үрдүнэн Ингушетия парламена бу дуогабары бигэргэтэн кээспитин түмүгэр улахан айдаан тахсыбыта.

    Читать далее 3 90
    Жаутыковка үөрэнээччибит призердаата
    ivanshamaev - 15 января 2019 г., 08:50

    Республика лицей- интернатын 10 кылааһын үөрнээччитэ Маша Мегина ( учуутала И.Г.Кысылбаиков) Алма Атаҕа буолбут Жаутыков аатынан норуоттар икки ардыларынааҕы олимпиада боруонса призера.

    Читать далее 6 145
    Академгородокка сахалыы научнай семинар
    ivanshamaev - 4 января 2019 г., 08:30

    Мин 1974 сыллаахха НГУну бүтэрбитим.Ити сыл кыһын дуу, 73 күһүнүттэн дуу, миэхэ санаа киирбитэ:биһиги Академ сахалара математикаҕа научнай сэминээр оҥоруохха диэн.Биллэн турар быстар аҕыйахпыт эрээри.Чэ ким баар этэй.Ити сыл аспирантураҕа киирбит, тумус туттар киһибит Дьөгүөрэп Баанньа, төрдө Кырыкый, Бараахап Сэргэй, Сунтаартан кэлэн физмакка үөрэммитэ, Апросимов Бааска, Бүтэйдээх физмата, Афанасьева Надя, эмиэ Бүтэйдээх, Алексеев Павлик, мин пиэрибэйтэн кылааһынньыгым.Уонна арааһа,Баһылайап Байбал, Дьаргыстай убайа.Байбалы ааттыырын ааттаатым да сэминээргэ кэлэн олорорун бу диэн өйдөөбөппүн.Өссө ким эрэ баар буолуон сөп.

    Читать далее 4 1 586
    Конституционный суд Якутии - неоправданная роскошь
    ivanshamaev - 24 декабря 2018 г., 10:53

    http://www.vesti14.ru/2018/12/23/konstitutsionnyj-sud-yakutii-neopravdannaya-roskosh-on-dolzhen-stat-organom-na-obshhestvennyh-nachalah/

    Дмитрий Гришин

    Конституционный суд Якутии - неоправданная роскошь

    Вчера, 21:04

    Конституционный суд Якутии — неоправданная роскошь. Он должен стать органом на общественных началах

    Рум Ушницкий

    По всей стране прошли масштабные мероприятия, посвященные 25-летию Конституции Российской Федерации, Республика Саха (Якутия) не осталась в стороне, рассказать о мероприятиях, посвященной этой дате мы попросили у заместителя декана юридического факультета по научно-исследовательской работе СВФУ им. М.К. Аммосова, заведующего кафедрой «Гражданское право и процесс», кандидата юридических наук Рума Ушницкого.

    Читать далее 2 4 192
    Хаатыҥкалаах киһи
    ivanshamaev - 17 декабря 2018 г., 18:35

    Хаатыҥкалаах киһи

    (Сирэй кэпсээн)

    Аҕыс уонус сыллар саҥалара. Билиҥҥигэ холоотоххо үүт-тураан, уу-чуумпу холку олох. Мин университекка ассистенынан үлэлиибин. Дьиэбэр эбиэттии бараары кафедрабар тугу эрэ гына олордохпуна сэкиритээр Антонина Семеновна кылбайан киирэн: «Уйбаан Уйбаанабыс, тойоҥҥор бара тардар үһүгүн», - диэтэ. Ити кэмҥэ, миигин, саҥа кандидат буолбут отуччалаах киһини, деканы наукаҕа солбуйааччы оҥорбуттара, онон урут соччо киирбэтэх-тахсыбатах хоспор, деканаакка, сотору-сотору тэбинэр буолбутум.

    Читать далее 5 3 197
    Про парламент Исландии
    ivanshamaev - 21 ноября 2018 г., 19:23

    Самый старый парламент в мире – это парламент Исландии. Называется альтинг. Впервые собрался в 930 году. Например, в 982 году был принят закон: лошадь, выведенная за пределы острова, не может вернуться назад. Этот закон сохраняет силу до сих пор.

    Последние выборы проходили в 2017 году. Сейчас в парламенте заседает 63 депутата. Парламентских партий 8. Любопытно распределение мест по партиям: независимости – 16, лево-зеленое – 11, прогрессивная – 8, социал-демократы и центристы по 7, пиратская (!) – 6, народная и Возрождения по 4. Напомним, все население Исландии составляет 350 тысяч человек.

    Читать далее 4 2 1335
    Оскуола библиотекатын олохтообута
    ivanshamaev - 12 ноября 2018 г., 12:27

    Оскуола библиотекатын олохтообута

    Оскуола сүрүн баайа – кинигэ. Биһиги ааспыт үйэ 60-70 сылларыгар Үөһээ Бүлүүгэ үөрэммит физматкылааспыт остуоллара, ыскааптара тобус-толору кинигэ буолар этэ. Ол кинигэни барытын Михаил Андреевич Алексеев, кэлин ССРС норуодунай учуутала, булар-талар, тутар-хабар, сааһылыыр, оҕолорго уларсар, төттөрү хомуйар этэ. Ол аата кини учууталлыырын таһынан биир-биэс харчыта суох толоро сылдьар завуч, дьиэ сууйааччы, оһох оттооччу, тиэргэн ыраастааччы уо.д.а. “функциональнай эбээһинэстэригэр” эбии библиотекарь үлэтин толороро.

    Читать далее 2 142
    Сүрүннүүр учуутал
    ivanshamaev - 12 ноября 2018 г., 12:26

    Сүрүннүүр учуутал

    Зоя Петровна Холмогорова биһиги оскуолабыт үйэ аҥаарын кэриҥэ усталаах, балайда эндирдээх түһүүлээх-тахсыылаах устуоруйатын дьиҥнээх туоһута буолар. Университеты саҥа бүтэрбит эдэркээн кыысчааны оскуоланы төрүттээччи Исмаил Шахбазович Алиев бэйэтэ үлэҕэ ылбыта. Онон Зоя Петровна трудовой киниискэтигэр маҥнай үлэҕэ киирбит күнэ – 1976 сыл, ахсынньы 1 күнэ эрэ сурулла сылдьар. Бу биһиги учууталбыт майгытын биир өрүтүн арыйар туспа кэрэхсэбиллээх түгэн.

    Читать далее 92
    Что происходит на Кавказе? (Октябрь 2018 года) (I приближение)
    ivanshamaev - 15 октября 2018 г., 16:18

    Что происходит на Кавказе? (Октябрь 2018 года)

    (I приближение)

    Введение. Эта статья в большей степени является личным конспектом моего краткого изучения кавказских событий, предшествовавших октябрьскому чечено-ингушскому кризису. В надежде, что она окажется кому-то полезной, я публикую ее в своем дневнике и распространю по ватсапу. Если же мне когда-нибудь удастся завершить эту статью, то я опубликую его опять же в своем дневнике, но уже без примечания “I приближение” или “2 приближение”. Здесь я пытаюсь осмыслить те или иные явления политической жизни России, которые непосредственно касаются или коснутся в самом ближайшем будущем нашей республики.

    Читать далее 8 7 712
    "Тойон кыылы " көрдүм 2
    ivanshamaev - 1 октября 2018 г., 18:49

    Тойон Кыылы көрдүм 2.
    Баһылай Яковлев "Тэҥҥэ кырдьыбыт тэҥкэ тиитин" эдэр сылдьан ааҕан баран олус иҥэн тоҥон ырыппакка эрэ, "бу олус өйдөөх кэпсээн быһыылаах" диэн долоҕойбор хатаан кээспиппин өйдүүбүн. Кэлин мээнэ кэпсэтиигэ:"Бээрэ до5оттор,"Өрүстэр кирбиилэрин " суруйбут Яковлев хотой ыалы буулаабытын туһунан бэрт дьикти кэпсээннээх, ким аахпытай?" диэн ыйыттахпына:"Уйбааныс, эн Лугинов "Суор " диэн кэпсээнин кытта бутуйа5ын " диэн бэйэбин бутуйан кээһээччилэр.Онтон сылтаан Лугинов интириэһинэй кэпсээнин булан аахпытым да олох атын этэ.Дьэ, онтон, кэмниэ кэнэҕэс, били урут дьиктиргии, сөҕө махтайа аахпыт кэпсээммин дьэ булан аахтым.Ол аайы болҕомтолоохтук, иҥэн тоҥон.
    Хас биирдии литератураны таптааччы сөбүлүүр айымньыларын өйүн-санаатын бүччүм хаппахчытыгар мунньар, хат хат көрөр истэр, бэрийэр, сааһылыыр кыладабыайдааҕа буолуо.Мин оннук кыладабыайбар сахалыы кэпсээннэри мунньар хоһум уунан тиийбэт саамай үрдүк миэстэтигэр Баһылай Яковлев "Тэҥҥэ кырдьыбыт тэҥкэ тиитим " кэпсээнэ кылбайан турар.
    Инженердэр, ыанньыксыттар, физиктэр, парткомнар тустарынан оччотооҕу сэбиэскэй саха ааҕааччыта умсугуйан аахпыт бэртээхэй сэһэннэрин суруйбут, улаханнык сааһырбакка орто дойдуттан барбыт суруйааччы туох-хайдах суолунан маннык дьикти айымньыга тиийэн хаалбытын ким билиэ баарай?Баһылай Яковлев түһүүлээх тахсыылаах, уустук олоҕун ким сэгэтэн көрбүтэ баарай?

    Читать далее 8 244
    "Тойон кыыл " киинэни көрдүм
    ivanshamaev - 1 октября 2018 г., 18:45

    Тойон Кыылы көрдүм.Дьоһуннаах улахан киинэ оҥоһуллубут.Арааһа саха ис эйгэтин аан дойду көрөөччүтүгэр арыйар маҥнайгы улахан киинэ баар буолбут диэн бэлиэтиэххэ сөп буолуо.
    Киинэни оҥорооччулар саха көрөөччүтэ ылынымыан сөп диэн сэрэхэдийэр сурахтаахтара.Оннук буолуон сөп.Сүрүн геройдар-оҕонньордоох эмээхсин.Артыыстар биһиги, аҕа көлүөнэ дьоно, көрбүт-билбит аҕай дьоммутун оонньууллар.Отой дьиҥнээхтик оонньууллар.Кырдьаҕас саха дьоно тойон кыылы кытта сыһыаннара хайдах сайдан испитин олоххо хайдах буолуохтааҕын курдук үүт үкчү оонньообуттарын киһи дьиҥнээх олох кэрчигин курдук ылынар.Онно туох дьиктитэ баар буолуой диэбит курдук.
    Оттон маны омук хараҕынан көр-букатын атын хартыына буолар ээ.
    Сценарист да, режиссердар да араас уус уран трюктары туттан көрөөччүнү кэрэхсэтэ, соһута сатаабакка, Баһылай Яковлев гениальнай кэпсээнин хайдах баарынан үүт маас үтүгүннэрэн киинэ оҥорон таһаарбыттара түмүгэр быдан сүүйүүлээх буолан таҕыста-аан дойду көрөөччүтэ өйдөөтө уонна ылынна.
    Сэмэн Никонович, хайдахтаах дьикти киһигиний!Киинэни оҥорбуттар бары маладьыастаргыт, бары улууларгыт, ол гынан баран Сэмэни ойо тутан махтанарбын ким да баалаабата буолуо дии саныыбын.

    Читать далее 9 197
    Республиканский лицей в рейтинге RAEX
    ivanshamaev - 14 сентября 2018 г., 20:36

    Республиканский лицей-интернат занял 184 место в рейтинге школ по количеству выпускников, поступивших в ведущие вузы России по версии RAEX (Эксперт РА).

     

    В прошлом году мы были на 187 строке. За год улучшились на три пункта.

     

    RAEX крупнейшее в России рейтинговое агентство c 20-летней историей. RAEX (Эксперт РА) является лидером в области рейтингования, а также исследовательско-коммуникационной деятельности.

    Читать далее 7 1 284
    Быыбар ааста
    ivanshamaev - 14 сентября 2018 г., 11:55

    Дневник аата дневник.Салгыы суруйабын.Уоппуска кэнниттэн маҥнайгы үлэ күнэ.Ааспыт быыбар туһунан аҕыйах тыл.Ил Түмэҥҥэ Сулустаана Мыраан уонна Мария Христофорова ааспыттарынан "харахпыт уутун суунабыт".Бу чахчы өрүү дьон-норуот хараҕын далыгар сылдьыбыт, саха диэн баран муннукка ытаабыт дьон."Республика" диэн тыл кинилэргэ көҥдөй дорҕоон буолбатах.Республика судаарыстыбаннай статуһугар ыксал тирээтэҕинэ саҥата суох олорон биэриэхтэрэ суоҕа диэн эрэнэбин.Бу чааһыгар Елена Христофороваҕа, Анатолий Антоновка эрэлим улахан.Биллэн турар уонна кимиэхэ да эрэммэппин диэн буолбатах.Саха Республикатын судаарыстыбаннай статуһа чөл туруктаах буоларыгар Саха республикатын  народнай депутаттара бары эппиэтинэстээхтэр.Ол гынан баран итинник бото болдьох тирээн кэллэҕинэ "республика" диэн өйдөбүлү көмүскээһин ыһыахха тэринэн барар курдук чэпчики буолуо суоҕа.Депутаттартан ким эрэ туруулаһыы дуоҕатын маҥнайгынан өрө көтөҕүөн, эппиэтинэһи бэйэтигэр ылыныан наада.

    Читать далее 11 4 266
    Проект Никонова
    ivanshamaev - 29 июня 2018 г., 18:01

    Проект Новикова

    Читать далее 1 230
    Постановление ГосДумы
    ivanshamaev - 26 июня 2018 г., 21:41

    ПОСТАНОВЛЕНИЕ

    ГОСУДАРСТВЕННОЙ ДУМЫ

    19.06.2018 № 4261-7 ГД

    О проекте федерального закона № 438863-7

    "О внесении изменений в Федеральный закон "Об образовании в Российской Федерации"

    Государственная Дума Федерального Собрания Российской Федерации постановляет:

    1. Принять в первом чтении проект федерального закона № 438863-7 "О внесении изменений в Федеральный закон "Об образовании в Российской Федерации", внесенный депутатами Государственной Думы А.И.Аршиновой, О.А.Николаевым, О.Н.Смолиным, Е.В.Строковой, Б.А.Чернышовым, Н.В.Говориным, Н.Д.Боевой, Е.В.Ревенко, А.Н.Ищенко, А.Г.Кобилевым, А.И.Петровым, Ю.Н.Швыткиным, А.В.Канаевым, А.А.Гетта, Н.А.Черняевой, А.Н.Красноштановым, Н.Н.Пилюс, Н.Г.Земцовым, С.В.Яхнюком, И.М.Гусевой, А.А.Журавлевым, В.И.Богодуховым, О.А.Бондарь, а также Н.Б.Колесниковой в период исполнения ею полномочий депутата Государственной Думы.

    Читать далее 216
    Ытыктабыллаах Федот Семенович, үтүө күнүнэн!
    ivanshamaev - 18 июня 2018 г., 21:40

    Ытыктабыллаах Федот Семенович, үтүө күнүнэн!

    Сарсын Госдума сессиятыгар көрүллүөхтээх Аршинова уо.д.а. сокуоннарын бырайыагын дьүүллэһиигэ маннык туһаайыы этиллэрэ буоллар диэн баҕа санаабытын тиэрдэбит.

    Начнем с того, как обстоят дела с обучением языка саха в Якутии как государственного языка. В г. Якутске во всех школах с русским языком обучения ведется преподавание языку саха как государственному, но в промышленных районах такая картина не наблюдается - там вообще нет изучения якутского языка. Как видно, обязательного обучения языку саха как государственному, в Якутии нет, хотя некоторым жителям г. Якутска может показаться, что здесь присутствует элемент обязательности. На самом деле жизнь сама, естественным образом, определила точку баланса. Скажем так, «балансовую добровольность обучения госязыка республики».

    Читать далее 3 1 310
Обратная связь